Wegen naar fiasco’s

Het is geen uitzondering dat bedrijven enorm onderuit gaan en zware verliezen lijden. Wat zijn de meest voorkomende mislukkingen die bedrijven over zich afroepen?

Consultant Chunka Mui (Diamond Management & Technology Consultants) en managementauteur Paul Carroll onderzochten de 750 grootste Amerikaanse zakelijke mislukkingen van de afgelopen kwart eeuw en concluderen dat bijna de helft van deze fiasco’s voorkomen had kunnen worden. We hebben het hier over ondernemingen die verliezen leden van minstens 100 miljoen dollar - en vaak nog véél meer. De vermijdbare mislukkingen waren bijna allemaal het gevolg van slechte strategieën, en niet van slechte uitvoering (zoals meestal wordt gedacht).
Allereerst is er de synergie-illusie: vaak vinden er (soms veel te dure) overnames plaats van bedrijven die niet goed bij de overnemer passen en waarbij niet of nauwelijks synergieën te realiseren zijn. Dat kan rampzalig aflopen. Een andere veelgemaakte fout is dat het management koppig vasthoudt aan de ingeslagen weg terwijl de wereld verandert. Eastman Kodak had al in 1981 analyses gemaakt van de dreiging van digitale fotografie. Toch bleef het management vasthouden aan de ten dode opgeschreven (toen zeer winstgevende) kernactiviteit van fotorolletjes en ontwikkelchemicaliën. Megafiasco's zijn verder vaak het gevolg van gebrekkige financiële engineering. Zoals hypotheken verstrekken aan mensen die het eigenlijk niet kunnen betalen. We weten er inmiddels alles van.

‘Pagers’
Wat ook nogal eens gebeurt, is dat bedrijven uitbreiden naar 'pseudo-aangrenzende' markten. Dat wil zeggen: markten die in werkelijkheid totaal andere businesses zijn, die heel specifieke capaciteiten, vaardigheden en assets vereisen waarover de onderneming niet beschikt. Een andere veelgemaakte fout is dat er zwaar wordt ingezet op de verkeerde technologie. Een voorbeeld is Zapmail van Federal Express in de jaren tachtig - een omslachtige, dure op fax gebaseerde koeriersdienst voor de transmissie van documenten. Nog een voorbeeld is de pieper - waar pagerbedrijf Mobile Media zwaar in bleef investeren, ook toen allang duidelijk was dat de mobiele telefoon de toekomst had en de pager slechts een hype was zolang mobiele telefoons dure, slecht werkende apparaten formaatje baksteen waren. Ook zijn overhaaste consolidatie via overnames loopt opvallend vaak mis. Ames Department Stores, dat al pionierde met 'discount retailing' in landelijke gebieden vier jaar voordat Wal-Mart ten tonele verscheen, ging aan consolidatie ten onder. Het bedrijf deed - om Wal-Mart te verslaan - gedurende enkele decennia een groot aantal ongelukkige en veel te dure acquisities. In 2002 werd Ames geliquideerd. Hetzelfde geldt voor zogeheten roll-ups, waarbij tientallen of honderden kleine bedrijven worden opgekocht en samengevoegd tot één grote onderneming. Ruim tweederde van de roll-ups mislukt.
Bron: Harvard Business Review