Verbetering digitaal loket lijkt onder slecht gesternte te starten

Deze week trappen King en de VNG het nationaal uitvoeringsprogramma e-overheid af dat de digitale dienstverlening van gemeenten fors moet verbeteren. De timing lijkt bijzonder slecht nu met de ondergang van Diginotar veel gemeenten alles uit de kast moesten trekken om hun internetdiensten überhaupt aan de praat te houden.

Het nieuwe iNUP-programma is erop gericht om tal van bouwstenen die de afgelopen jaren centraal zijn ontwikkeld ingevoerd te krijgen bij Nederlandse gemeenten. Voorbeelden van deze bouwstenen zijn bijvoorbeeld voorzieningen voor de berichtenbox van MijnOverheid, het gemeentelijk 14+-netnummer of het stelsel van basisregistraties. Uit onderzoek van Ictu deze zomer bleek dat vooral de grote steden met deze voorzieningen aan de slag zijn. Kleinere gemeenten dralen met de invoering van deze nieuwigheden bleek uit deze rondvraag door kennis en geldgebrek. Het iNUP-programma gaat hier verandering in brengen door een gestandaardiseerde implementatieaanpak voor de verschillende NUP-bouwstenen. De aanpak richt zich op een brede doelgroep van bestuurders, managers tot consultants. King start een ondersteuningsprogramma dat impactanalyses van implementaties geeft, standaarden en koppelingen aanreikt om werkprocessen en systemen aan te sluiten, een monitoringsysteem om de invoering te volgen en platform waarmee managers bij lokale overheden kennis kunnen delen.

Weerwoord op kritiek
Er ligt een centrale investering klaar om deze vernieuwing te bewerkstelligen. VNG en het rijk steken 26,4 miljoen euro in deze implementatie van de bouwstenen. Daarnaast heeft het ministerie van Binnenlandse Zaken 104 miljoen euro aan renteloze leningen klaarliggen, waar gemeenten gebruik van kunnen maken als ze meer voorzieningen nodig hebben. Dit geld en het nieuwe implementatieplan zijn de vruchten van ongekend harde kritiek die het NUP-programma eind 2010 kreeg in een gateway-review. Er werden zonder basale regie miljoenen euro's gestoken in nieuwbouw van onderdelen voor het digitaal loket zonder dat deze functionaliteit daadwerkelijk bij gemeenten in gebruik was. De kritiek is ter harte genomen en het accent is helemaal verschoven naar invoering. Als overheden aanpassingen aan de bouwstenen willen doorvoeren, moeten ze dat zelf betalen.

Nu menig digitaal gemeente loket door de problemen bij Diginotar zelfs tijdelijk op slot ging lijkt dit niet het moment om aan de basis van deze dienstverlening te gaan rommelen. Niets is minder waar. De Blitzkrieg die nodig was om de veiligheidscertificaten te vervangen heeft de noodzaak voor een goede basis en betrouwbare opzet van de digitale dienstverlening ook duidelijk aan gemeentebestuurders die weinig tot geen affiniteit hebben met IT. Wat dat betreft is de timing meesterlijk te noemen. Nu alleen maar hopen dat die bouwstenen zich ook in de praktijk bewijzen.