Tapscott: dit is geen recessie

Wie denkt dat de huidige crisis conjunctureel van aard is en dus vanzelf wel weer zal wegebben, heeft aan Don Tapscott een kwaaie. Vergeet het maar, stelt de 62-jarige ondernemer, adviseur, hoogleraar en auteur van bestsellers als Wikinomics en Growing up Digital. Volgens hem zijn we getuige van diepgaande structurele veranderingen die alle onderdelen van de samenleving raken. Tapscott werkt aan een nieuw boek met de adembenemende werktitel Rebuilding the World. Een voorproefje daarvan was te beluisteren tijdens het jaarcongres van het Verkenningsinstituut Nieuwe Technologie, 16 juni in Bussum. IT Executive sprak met hem.

Waarom zijn de huidige veranderingen structureel van aard?
“Omdat ze betrekking hebben op de manier waarop bedrijven georganiseerd zijn. In de 20ste eeuw hadden ondernemingen een verticale organisatiestructuur en waren ze op zichzelf staande eilanden in de economie. Zo'n twintig jaar geleden is daar verandering in gekomen. Een aantal grote ondernemingen begon zich toen volledig toe te leggen op kernactiviteiten en al het andere werd radicaal uitbesteed. Ze werden opener naar de rest van de wereld. Cisco is daar een goed voorbeeld van. Nortel en Alcatel deden dit niet en raakten achterop. Ook Philips is achterop geraakt. Philips heeft inmiddels wel veel van zijn productie uitbesteed, maar zou dat ook moeten doen op andere gebieden, zoals het design. Apple daarentegen doet alleen het high level design zelf. Het technische design en de engineering van dat design zijn ondergebracht bij Foxconn in Taiwan. We zien dus dat bedrijven zichzelf ontvlechten en anders in hun omgeving komen te staan. De volgende stap is dat kleine eenheden nieuwe verbanden gaan vormen, waarin waarde wordt gecreëerd. Ik noem dat ideagoras. Dat kan samenwerkingen zijn op het niveau van individuen, maar ook van bedrijven onderling en van groepen binnen bedrijven of combinaties van deze drie niveaus. Dat is het begin van een diepgaande verandering binnen de architectuur van ondernemingen.“

Wat kunnen it-managers doen om hun infrastructuur aan deze veranderingen aan te passen?
“Tegen hen zou ik willen zeggen: kijk nou eens goed, er is een hele nieuwe computer. Die nieuwe computer is het internet. Dat is een wereldwijd computerplatform. Daar moet je met je IT naar migreren.”

Dat zullen veel organisaties pertinent afwijzen, omdat ze het onveilig vinden.
“Het is veilig genoeg voor de CIA. De CIA zet Intellipedia in, een webtoepassing. Je moet natuurlijk wel adequate beveiligingsmaatregelen nemen, maar dan kan het heel goed. Beveiliging mag nooit een argument zijn om de switch naar het internet niet te maken. Idealiter gaan de it-infrastructuren van ondernemingen in elkaar grijpen. Dat gebeurt nu al bij organisaties die hun supply chain verregaand hebben geïntegreerd, zoals RIM en Celestica. Celestica vervaardigt de BlackBerry in opdracht van RIM; en Rim kan heel diep in de IT van Celestica kijken, soms tot op het niveau van interne wachtwoorden aan toe.”

U heeft veel onderzoek gedaan naar de Netgeneration, jonge mensen tot een jaar of dertig. U vindt dat deze 'internet natives' te weinig ruimte krijgen in organisaties. Waarom hamert u daar zo op?
“Omdat we nu voor het eerst in de geschiedenis in een situatie verkeren, waarin jonge mensen meer kunnen en meer weten dan ouderen. Jonge mensen beschikken over betere vaardigheden en over betere instrumenten voor hun werk dan een complete multinational als Shell op dit moment in huis heeft. We hebben het dan over wiki's, blogs en sociale netwerken. Die ontwikkelen zich tot het nieuwe operating system voor de business. En jonge mensen kunnen daar veel beter mee uit de voeten dan wij ouderen. Wij moeten dus van hen leren als we verder willen komen. Maar wat doen we in de meeste gevallen? We sluiten ze op in een hok en we nemen hun deze nieuwe instrumenten af. En jawel, met als argument de informatiebeveiliging. Dat is bizar. We richten zo een firewall op tussen onszelf en de jeugd en sluiten ons daarmee af van de toekomst.
Je ziet deze generatiekloof op dit moment het scherpst in Iran. Dit land kent verhoudingsgewijs de grootste groep tieners in de hele wereld. Zij hebben toegang tot internet, dus tot kennis en tot deze nieuwe tools en aan de andere kant staat de theocratie in dat land. Nou, maak dan je borst maar nat. Denk maar niet dat dit alleen in Iran speelt. Deze generatiekloof speelt in alle organisaties en instellingen in de hele wereld.”

In uw vorige boeken ging het vooral over ontwikkelingen binnen bedrijven en organisaties. In uw nieuwe boek staat de wereldwijde samenleving centraal. Vanwaar deze enorme verbreding?
Vooral omdat de huidige crisis geen recessie is. We zijn op een keerpunt in de geschiedenis beland. Als je goed kijkt zie je dat al onze instituties in een crisis verkeren, niet alleen de financiële wereld. Ook de traditionele media, de energievoorziening en het verkeer, evenals internationale instellingen, zoals de VN, om er maar een paar te noemen. Alles is in crisis. We beleven nu de overgang van de industriële samenleving naar een samenleving van intelligente netwerken. Dat is net zo'n grote overgang als die van het agrarische naar het industriële tijdperk. En we hebben niet veel tijd. Nog een jaar of veertig. De opwarming van de aarde maakt dat we haast moeten maken met deze overgang.”

Een slideshow van de presentatie van Don Tapscott is hier te vinden.