Rekenkamer: innovatiemiljarden verdwijnen in put

Het bedrijvenbeleid van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie kreeg deze week stevige kritiek van de Rekenkamer. De coördinatie van het innovatiebeleid is gebrekkig, waardoor er geen zicht is op het rendement van de extra miljarden die het kabinet voor innovatie uittrekt.

Volgens de Rekenkamer is niet duidelijk of de verdubbeling van de rijksuitgaven voor het innovatiebeleid effect heeft gehad. Dat blijkt uit het rapport ‘Innovatiebeleid’ dat deze week is verschenen. Sinds 2003 hebben meerdere kabinetten geprobeerd innovatie in Nederland te stimuleren. Vanaf 2003 steeg het budget van 1,8 miljard per jaar tot 3,7 miljard in 2010. Het kabinet-Rutte/Verhagen dat op andere terreinen zo zwaar bezuinigt kondigde op Prinsjesdag aan dat er niet getornd wordt aan de uitgaven voor het bedrijvenbeleid. Tot 2015 wordt er 3,8 miljard euro voor uitgetrokken.

De Algemene Rekenkamer vindt dat de betrokken minister Verhagen meer zijn best moet doen om de effecten van het innovatiebeleid inzichtelijk te maken. Op dit moment is niet openbaar welke bedrijven hoeveel geld krijgen, en wat zij daarmee precies doen. Wanneer de minister het mogelijk maakt om het innovatiegeld te volgen tot aan het bedrijf dat het geld ontvangt, wordt het gemakkelijker om de prestaties en effecten de komende jaren in kaart te brengen. Een voorbeeld van dit open beleid is de Amerikaanse website recovery.gov waar dit soort investeringen wel op deze manier te volgen zijn.

Het innovatiebeleid moet het innovatief vermogen van de Nederlandse economie verbeteren. Of dit lukt is nog maar de vraag. Onbekend is of het aantal bedrijven dat daadwerkelijk innoveert sinds 2003 is gestegen. Private investeringen in onderzoek en ontwikkelingen zijn juist gedaald van 1,01 procent in 2003 naar 0,88 procent in 2009. Eerder gestelde doelen zijn niet gehaald. Zo stond stond Nederland in 2011 zevende in de lijst van economieën met het grootste concurrentievermogen, terwijl de overheid in 2008 had voorgenomen om dit jaar de top-5 te halen.

Doordat evaluaties nauwelijks inzicht geven in het effect van de innovatie-investeringen heeft de Rijksoverheid nauwelijks kunnen leren van de ervaring die sinds 2003 is opgedaan. De evaluaties van het innovatiebeleid bevatten onvoldoende informatie om te kunnen bepalen wat wel werkt en wat niet. Daardoor kan minister Verhagen geen goed onderbouwde keuze maken over welke instrumenten uit het innovatiebeleid hij in het bedrijvenbeleid wil voortzetten. In een reactie op het rapport zegt Verhagen de hoofdlijnen en conclusies van het rapport te onderschrijven. Hij wil meer inzicht krijgen in het effect van het bedrijvenbeleid. Hoe hij dit precies wil doen wordt niet duidelijk. Hoewel Verhagen de gebrekkige coördinatie ook niet tegenspreekt, is het ministerie terughoudend met de toezegging dat er een integraal beeld komt op innovatie bij alle ministeries.