Pensioenfonds veroudert niet

Opslag en servers had Pggm al gevirtualiseerd. Dit jaar komen daar de desktops en applicaties nog eens bij. Daarmee worden niet alleen kwalitatieve voordelen, maar ook substantiële besparingen behaald.

Door Onno Breedveld

Pggm is twee jaar geleden met virtualisatie aan de slag gegaan. Belangrijkste doelen waren om de flexibiliteit van de organisatie te vergroten en om effiënter met de middelen om te gaan. "Tot voor kort waren we een geïntegreerd pensioenfonds," vertelt Hans de Harde, ict-architect bij het onderdeel Infrastructure & Facility Services. "Vanaf dit jaar zijn we daarvan losgekoppeld en een zelfstandige uitvoeringsorganisatie voor de sector zorg en welzijn geworden. Dat betekent dat we nu ook aanvullende inkomensdiensten aanbieden. Tegelijkertijd moeten we meer op de kosten letten dan toen we nog 90 miljard euro beheerden."

"In 2006 hebben we onderzocht hoe we sneller nieuwe omgevingen voor onze klanten konden implementeren," vervolgt De Harde. Met het woord klanten duidt hij dan op de verschillende business units die onder de Pggm-vlag varen. "Er waren verschillende producten op de markt, maar al gauw bleek dat het VMware moest worden. In principe gebruiken we hier 'Microsoft tenzij'. Virtual Server was echter niet geschikt voor grotere omgevingen."

Pggm beschikt over een eigen 'speeltuin' , waar ze verschillende proefopstellingen hebben uitgeprobeerd. "Daarna hebben we samen met HP een ontwerp gemaakt. Zij hadden de kennis daarvoor, wij niet. We hebben tijdens de implementatie onze eigen mensen mee laten lopen en getraind."

Administratieve fabriek
Hoewel HP zijn virtualisatie-platform het liefst in combinatie met een 'service oriented architecture' (soa) verkoopt en die architectuur ook past in het streven van Pggm naar meer flexibiliteit, is de huidige applicatie-omgeving nog volledig in .Net gebouwd. Webservices worden wel belangrijker. "We wilden hiermee klaar zijn voor de splitsing van het pensioenfonds," aldus De Harde. "In eerste instantie hebben we daarom de fysieke infrastructuur flexibel gemaakt."

"We hebben hier toch een behoorlijk complexe applicatie-omgeving. Pggm is vooral een administratieve fabriek. Onze grootste uitdaging is om alle mutaties goed te verwerken. Aan het eind van de rit moeten vijf verschillende toepassingen bij elkaar komen. Dat betekent dat we al een veelvoud van testomgevingen hadden."

Wel heeft Pggm gekozen voor blade-hardware. In eerste instantie stonden er dertig blades. Inmiddels zijn dat er al vijftig, waar alles bij elkaar ruim 390 virtuele machines op draaien.

Begin vorig jaar was 90 procent van de servers gevirtualiseerd. "Als een softwareleverancier zelf geen virtualisatie ondersteunde, dan hebben we dat eerst zelf geprobeerd," aldus De Harde. "In andere gevallen werd gebruik gemaakt van hardware die niet door de gevirtualiseerde omgeving werd ondersteund." Uiteindelijk is er nu nog een tiental Windows-systemen over.

Het soort werklast was volgens De Harde geen overweging om bepaalde servers wel of niet te virtualiseren. "We hadden bijvoorbeeld een heel grote SQL-database. In 2004 hebben we daarvoor een nieuwe Integrity-server gekocht. Die hebben we nu gevirtualiseerd op een blade-systeem; dat blijkt eigenlijk net zo snel te gaan."

"Consolidatie is niet de enige reden om te virtualiseren. Het gaat ook om de vereenvoudiging van het beheer. Als een applicatie zijn eigen blade-systeem nodig had, dan hebben we die toch gevirtualiseerd. Op die manier kunnen we bij een calamiteit een systeem naar een ander stuk hardware verplaatsen zonder dat we daarvoor met dozen hoeven te schuiven. Het prestatieverlies van VMware nemen we dan op de koop toe."

Uitwijk

Hetzelfde geldt natuurlijk voor de externe uitwijk. "We hadden vroeger een mainframe van ICL, opgegaan in Fujitsu. Dat ding was redelijk exclusief, wat betekende dat we onze eigen uitwijk moesten organiseren. Daarvoor hadden we hier twee rekencentra, een voor productie en een voor uitwijk en ontwikkeling. Toen we in de jaren negentig overgingen op Windows, hebben we dat op dezelfde manier gedaan."

De afgelopen maand is het tweede datacenter echter naar Schiphol-Rijk verplaatst. Het opslagsysteem wordt gespiegeld, zodat bij een ramp direct kan worden overgeschakeld. In totaal is vijftig vierkante meter vloer bij KPN gehuurd, niet vanwege de hoeveelheid systemen maar vanwege de beperkingen in koelcapaciteit en stroomvoorziening. Zelf heeft De Harde het aantal blade-chassis' in zijn eigen rekencentrum moeten beperken tot twee (in plaats van drie), in dit geval vanwege de maximale vloerbelasting.

Desktop-virtualisatie

Tesamen met de servervirtualisatie die in 2006 van start is gegaan, is ook een traject rond maatschappelijk ondernemen gestart. Onderdeel daarvan is bijvoorbeeld dat de pc's avonds uitgezet worden, dat de lichten uit worden gedaan en dat mensen vaker op de fiets komen.
"Ik heb zelf in dat "Green Team" gezeten om te kijken wat er door de IT kan worden gedaan," vertelt De Harde. "Met de servers hebben we over vier jaar een besparing van 1,5 miljoen kWh behaald. Maar we hebben ook veel kunnen besparen door de computerapparatuur op de kantoren te virtualiseren. Sterker nog, de besparingen in koeling en stroomverbruik zijn zodanig dat we het bestek voor de nieuwbouw hebben kunnen aanpassen. We hoeven daar nu minder te investeren."

Ondanks dat Vista toen net op de markt was, was die Windows-versie volgens De Harde niet bruikbaar. "60 tot 80 procent van onze applicaties draaide niet op Vista." Hetzelfde gold voor SMS 2003 (Systems Management Server). "Als een pc crashte, dan kon het tot twee dagen duren voordat het systeem opnieuw was geïnstalleerd. Wij konden onze klanten het serviceniveau van vier uur niet garanderen."
"Toen Microsoft in 2007 met Sccm (System Center Configuration Manager, de opvolger van SMS) en Windows Deployment Server kwam, hebben we ons gericht op een nieuwe desktop-omgeving op basis van XP. Voor de virtualisatie van de applicaties hebben we gekozen voor Softgrid, nog voordat het bedrijf door Microsoft werd overgenomen."

Het huidige platform bestaat uit een XP-systeem dat samen met de Office 2007-suite en de virusscanner via de Deployment Server wordt uitgerold. Het beheer gebeurt met behulp van Sccm. Voor de streaming van de applicaties wordt Softgrid gebruikt. "Omdat veel applicaties 'onder water' Office gebruiken, installeren we die lokaal. Een Softgrid-sequence kan immers wel praten met de fysieke toepassingen maar niet met applicaties in andere 'bubbles'. Uiteindelijk houden we straks ongeveer vijftien applicaties over, die we dan op de oude manier met Sccm zullen beheren. Resultaat is dat we nu binnen twee uur een nieuwe desktop kunnen uitrollen."

Beheer

Door gebruik te maken van VMware VDI (Virtual Desktop Infrastructure) en VirtualCenter wil Pggm het aantal actieve (virtuele) desktops van duizend terugbrengen naar zevenhonderd. "En dat aantal is waarschijnlijk nog te hoog." Inmiddels zijn er 150 desktops beschikbaar. Eind dit jaar zal de rest worden uitgerold. Het ligt in de bedoeling om de blade-systemen die overdag de desktops runnen, 's nachts en in het weekend met ESX Server uit te rusten voor het draaien van batch jobs, maar daarover wordt nog met VMware onderhandeld. "Ze verbieden het om verschillende software op dezelfde hardware te gebruiken." Voor de toekomst ligt de nadruk op het beheer. Nu nieuwe systemen zo gemakkelijk uitgerold kunnen worden, loopt het aantal virtuele servers uit de klauwen. Dat moet worden ingeperkt, bijvoorbeeld met VMware Lifecycle Management.

Besparingen

Voor de fysieke en virtuele serverinfrastructuur heeft Pggm (voor vier jaar) een investering van respectievelijk 3,1 en 1,9 miljoen euro moeten doen. Op basis van de 215 servers die de organisatie destijds in gebruik had, heeft dat een besparing van 1,2 miljoen opgeleverd, waarvan 21 duizend euro per jaar uit energie.

Voor de desktop bedroegen de investeringen 3,0 en 2,3 miljoen euro. Daarmee is (weer op basis van vier jaar) zeven ton bespaard. Daarvan komt 28 duizend euro per jaar uit energiebesparingen.