Online-strategie IBM krijgt vorm

Vorige maand vond in Orlando, Florida, de jaarlijkse Lotusphere-conferentie plaats. Er waren veel aankondigingen dit jaar, waarvan die van LotusLive Engage de belangrijkste was. IBM rukt met deze dienst op naar de voorhoede van de online business software. Maar helemaal voluit gebeurt dit nog niet. Ook Big Blue lijkt beducht voor de gevolgen die een snelle online opmars kan hebben voor het bestaande ‘on premise’ productportfolio en dus voor de bestaande klantenbasis.

Als groot nieuws klein wordt gebracht dan is verwarring het gevolg. Je gaat denken dat je het misschien niet helemaal goed begrepen hebt. Dat overkwam mij tijdens Lotusphere 2009 rondom de aankondiging van LotusLive Engage.
Deze aankondiging was er één in een hele reeks die tijdens de eerste dag van de conferentie werden gedaan. Het nieuws over LotusLive kwam haast terloops, zonder al te veel tamtam. En dat is vreemd, want LotusLive is naar mijn idee ‘something big’. Het is saas. Het is een echte ‘cloud service’. En dan bovendien nog eentje, die niet door de één of andere starter, maar door een it-grootmacht in het leven wordt geroepen. En dat is toch echt wel Groot Nieuws, zou je zeggen.

‘Collaboration suite’
LotusLive Engage kan misschien het best worden omschreven als een online ‘collaboration suite’. Het is de opvolger van het bèta-product Bluehouse, dat inmiddels een jaar lang in de praktijk bij klanten is beproefd en goed genoeg is bevonden voor het grotere werk. Tegelijkertijd is het een platform dat nog volop in ontwikkeling is. Op dit moment bevat het functionaliteit voor onder meer online vergaderingen, bestanden delen, ‘instant messaging’ en presentie-informatie, profielen, projectomgevingen en takenlijsten. Daar zal binnen afzienbare termijn e-mail (Lotus Notes) aan worden toegevoegd. En daar zal het niet bij blijven, want IBM heeft de intentie om 'het beste van Lotus' op te nemen in LotusLive, zo werd tijdens de conferentie herhaaldelijk benadrukt.
En daar zit ook meteen een tegenstrijdigheid, want in dezelfde adem werden er ook behoedzamer strategische signalen uitgezonden. Bob Piccianno, de general manager van de Lotus-divisie en daarmee de man, die alle belangen moet afwegen, onderstreepte vooral dat LotusLive een aanvullend product is. Daarmee bedoelt hij aanvullend op de ‘on premise’ producten, zoals die door grote bedrijven worden afgenomen.
“We doen dit, omdat onze klanten erom vragen,” licht hij toe, tijdens een briefing met Europese journalisten, daarmee implicerend dat het initiatief niet van IBM zelf komt. “Onze klanten willen de mogelijkheden die ze intern al hebben met Lotus Connections, nu gaan uitbreiden tot buiten de firewall voor hun samenwerking met klanten en partners. Dat faciliteren we op deze manier. Het is dus aanvullend op ons bestaande aanbod.”
Maar dit is online software, werp ik tegen. LotusLive kan toch ook heel interessant zijn voor bedrijven, die nog helemaal geen klant van IBM zijn? “Zeker,” reageert Picciano.”We zullen ook gebruikers aantrekken in nieuwe markten. We hebben alleen nog geen idee hoeveel dat er zullen zijn. We zien wel. We zijn er klaar voor.“
Met dit laconieke antwoord moet ik het doen. Maar het wringt. Iets kan niet tegelijkertijd aanvullend zijn en het beste bevatten wat je als softwaremaker in huis hebt.

‘Best of breed’
De dagen daarna stel ik dezelfde vraag tot vervelens toe opnieuw aan allerlei IBM-executives die mijn pad kruisen. Gaan jullie echt het beste van Lotus in dit nieuwe online product stoppen? Of blijft de meest uitgebreide functionaliteit voorbehouden aan de ‘on premise’ productlijn?
Jeff Calow, chief architect Online Collaboration Services en daarmee zo'n beetje de kok van het nieuwe online product, is er erg duidelijk over: “LotusLive wordt een soort ‘best of breed’ van wat IBM allemaal ontwikkelt op het gebied van e-mail, documentbeheer, sociale software en samenwerkings (collaboration) software. En dat online. Bij de start is er nog wel een behoorlijk verschil met de ‘on premise’ producten, maar op den duur zal dat verschil afnemen, omdat de online producten functioneel steeds rijker worden.”
Maar dan heb je het toch over een zelfstandig product en niet over iets aanvullends? “Ja, dat is juist,” erkent Apratim Purakayastha, Director of Software Development for Online Collaboration en daarmee de man die de keuken runt, bij wijze van spreken. “Er zullen ook bedrijven zijn die LotusLive als hun enige samenwerkingsomgeving zullen gaan inzetten. Dus zowel voor binnen als buiten de firewall. Dat zullen doorgaans bedrijven zijn met minder dan tienduizend werknemers. Om die reden was het ook zo belangrijk om e-mail in LotusLive onder te brengen. Aanvankelijk zat dat niet in de opzet, maar dit gaat nu alsnog gebeuren.”
Met andere woorden: LotusLive is echt iets bijzonders. Dat werd nog eens onderstreept door de bekendmaking tijdens de conferentie dat drie gerenommeerde online (saas-) grootmachten zullen inhaken op het Lotus-platform: Skype voor ingebouwde internettelefonie en videovergaderen, LinkedIn voor integratie van profielinformatie en Salseforce.com voor de integratie van crm-gegevens.
Daarmee rukt IBM op naar de kopgroep van de online businesssoftware. Het concern bevindt zich hier ineens in het gezelschap van Google (Enterprise), Oracle (Beehive), Cisco (WebEx+) en Salesforce.com, maar lijkt zich daarbij nog behoorlijk onwennig te voelen. Het is dan ook nog maar de vraag of IBM na de wereldwijde lancering van LotusLive, die dit voorjaar gepland staat, een ferme online opmars zal gaan ondernemen. Op dit moment lijkt dat er nog niet in te zitten. De blauwe reus zoekt online zijn weg, maar vooralsnog aarzelend.

Meer samenwerkingsverbanden
Zoals gezegd, LotusLive was maar één van de vele aankondigingen tijdens Lotusphere. Zo werd ook Alloy gelanceerd, een product dat door SAP en IBM samen is ontwikkeld om de sociale en samenwerkingssoftware van IBM snel en makkelijk te kunnen integreren binnen SAP-omgevingen.
Ook met Research in Motion is een strategische samenwerking aangegaan om de Lotus-software mobiel te kunnen gebruiken. Jim Balsillie, de ceo van RIM, kondigde twee nieuwe client-applicaties voor de BlackBerry aan: één voor Lotus Connections (online samenwerking) en één voor Lotus Sametime (‘instant messaging’ en presentie-informatie). Ook is er ondersteuning gerealiseerd voor de kantoorsuite Lotus Symphony en voor Lotus Quickr (teamsites en online documentbeheer). Het gevolg daarvan is dat documenten en webpagina's ook mobiel bewerkt kunnen worden met de BlackBerry. Verder is er eveneens Blackberry-ondersteuning gekomen voor IBM's ontwikkelplatform Lotus Domino Designer en voor de webontwikkel-tool Xpages.
Maar niet alleen de BlackBerry wordt nu ondersteund. Er is – voor het eerst – ook ondersteuning van ActiveSync, het protocol dat Microsoft gebruikt voor synchronisatie van mobiele applicaties met de desktop. Ondersteuning voor Symbian en daarmee voor een groot aantal smartphones, waarnder die van Nokia, was eerder al gerealiseerd.

Lotus foundations
En dan hebben we nog Lotus Foundations Start. Dat is een bestaand product voor het mkb. Het is een combinatie van hard- en software, een kant-en-klare fysieke server, ook wel een ‘appliance’ genoemd. De bestaande Foundations Start draait op Linux en beschikt onder meer over Lotus Domino en Notes voor de mail-omgeving en over Lotus Symphony als kantoorpakket. Een alternatief dus voor de Small Business Server van Microsoft, maar dan wel eentje waar je alleen met kunstgrepen Windows-applicaties op kunt draaien.
Dat laatste is nu voorbij. Tijdens Lotusphere 2009 werd bekendgemaakt dat er nog in het eerste kwartaal van 2009 een versie Start 1.1 uitkomt, die behalve IBM-software en op Linux gebaseerde applicaties ook Windows-software kan draaien dankzij toepassing van virtualisatiesoftware van VMware. Vooral de combinatie van Foundations Start 1.1 met LotusLive lijkt daarom veelbelovend te kunnen worden voor gebruik door kleine ondernemingen en door afdelingen en vestigingen van grotere organisaties. Voor die laatsten heeft IBM binnenkort overigens ook een nieuwe Lotus Foundations Branche-versie in de aanbieding.