Nationaal onderzoek Het nieuwe werken

Meer dan de helft van de Nederlandse werknemers beslist zelf waar en wanneer men werkt. Om de files te vermijden en om meer bij de kinderen te kunnen zijn, reist een meerderheid buiten de spits en werkt hij of zij ook wel eens een uurtje buiten de vaste werktijden. De grootste bottleneck voor flexibel werken blijft de middenmanager, die zijn medewerkers moet leren vertrouwen.

Dat zijn de belangrijkste uitkomsten van het eerste nationale onderzoek naar ‘Het nieuwe werken’, uitgevoerd door SurveyWorld in opdracht van het tijdschrift IT Executive onder ruim 3.000 Nederlandse werknemers. Het onderwerp leeft, gezien de hoge respons van 16 procent. Dat is opmerkelijk, want tegelijkertijd geeft een kleine meerderheid (51%) aan niet bekend te zijn met het begrip ‘Het nieuwe werken’.
Blijkbaar heeft het begrip toch een positieve klank en wil men daar gerust vier minuten van zijn lunchpauze aan opofferen. Ondanks deze onbekendheid met ‘Het nieuwe werken’ werkt een meerderheid van de ondervraagden al helemaal volgens de principes ervan. Zo geeft 52 procent van de ondervraagden aan zelf te mogen beslissen waar men werkt. 43 procent mijdt de files, 47 procent werkt op meerdere plekken buiten het pand van de werkgever en 46 procent werkt zelfs vaak buiten de vastgestelde werktijden. Met ndere woorden: een meerderheid werkt al waar en wanneer men wil. Nationaal onderzoek Het nieuwe werken Grootste hinderpaal: het management Door Ben Kuiken Meer dan de helft van de Nederlandse werknemers beslist zelf waar en wanneer men werkt. Om de files te vermijden en om meer bij de kinderen te kunnen zijn, reist een meerderheid buiten de spits en werkt hij of zij ook wel eens een uurtje buiten de vaste werktijden. De grootste bottleneck voor flexibel werken blijft de middenmanager, die zijn medewerkers moet leren vertrouwen.

Laptop
Over de voorzieningen om thuis of elders te kunnen werken heeft men ook al niet te klagen. Driekwart van de ondervraagden zegt over voldoende middelen te beschikken om thuis te kunnen werken. Niet verwonderlijk, want maar liefst 66 procent heeft thuis toegang tot het intranet of bedrijfsnetwerk. Iets minder, 61 procent, heeft zelfs een laptop of desktop van de zaak. Een smartphone is wat minder wijd verbreid, maar dat heeft er misschien ook mee te maken dat velen de Blackberry niet als smartphone herkennen. Ook de webcam komt minder vaak voor. Slechts een minderheid (23%) maakt dan ook gebruik van videoconferencing of conference calls om files te vermijden. Overigens vindt tweederde van de ondervraagden het niet meer dan logisch dat de werknemer zelf mee investeert in een goede werkplek thuis, dus dat bezwaar van de vakbeweging tegen telewerken kunnen we ook meteen van tafel vegen. Wat zijn dan wel de bezwaren tegen het nieuwe werken? De voornaamste is dat medewerkers het belangrijk vinden om het contact met collega’s te onderhouden. Maar liefst 63 procent vindt dit zelfs belangrijker dan de voordelen van telewerken. Een respondent schrijft: ‘De kracht van colllega’s en bijeenkomsten op de werkvloer mag niet onderschat worden in de weg naar Het Nieuwe Werken.’ En een ander: ‘Besef dat er ook mensen zijn die niet thuis willen werken, maar gewoon met collega’s op kantoor!’ Zorgen over de scheiding tussen werk en privé zijn er ook. Iemand schrijft: ‘Ik merk bij mijzelf, maar ook bij anderen, dat dit enorm door elkaar heen gaat lopen en dat door grote betrokkenheid bij het werk steeds vaker buiten de reguliere werktijden gewerkt wordt. Het blijft verrassend te merken dat meerdere collega’s op zondagavond online zijn.’ Ja, zondagavond nog even werken wordt inderdaad bijna gewoon. Misschien dat het kabinet hier ook een wet voor kan ontwerpen?

Vertrouwen
Het grootste obstakel is echter niet de werknemer zelf. Die wil wel, maar mag vaak niet. Van zijn direct leidinggevende bijvoorbeeld, of van de directie. Zo denkt de helft van alle medewerkers dat zijn manager het niet goed vindt dat zij thuis gaan werken. En 63 procent denkt dat het nieuwe werken in de eigen organisatie alleen kans maakt als er een businesscase van kan worden gemaakt. Een respondent schrijft hierover: ‘Een cultuuromslag, met name bij managers ouder dan 45 à 50 jaar is vereist. Ik kom nog heel vaak tegen dat er een enorme ouderwetse cultuur heerst in veel bedrijven en vooral in bepaalde bedrijfstakken. De ‘op kantoor aanwezig zijn’-cultuur zit diepgeworteld.’ Het nieuwe werken begint en eindigt dan ook met vertrouwen, vindt 66 procent van de ondervraagden. Op de tweede plaats komt de bedrijfscultuur (55%) en op de derde de beschikbaarheid van de juiste technologie (50%). Helemaal onderaan bungelen de business case (8 %) en een geschikte kantooromgeving (7%). Wat dat betreft hebben de meeste organisaties nog een lange weg te gaan. Lees bijvoorbeeld de hartenkreet van een van de respondenten: ‘Ik wil graag thuiswerken, maar mijn direct leidinggevende is bang de controle te verliezen. Als ik thuis ga werken zullen ook anderen dit willen. In niet al deze collega’s heeft hij het vertrouwen dat ze daadwerkelijk productiever zullen zijn. Daarnaast kijken collega’s je scheef aan als je ‘zonodig’ thuis gaat werken. Is in mijn geval dus echt een kwestie van vertrouwen en bedrijfscultuur. Jammer.’ Jammer, inderdaad, en we wensen deze persoon veel sterkte. Overigens zit er aan vertrouwen ook nog een andere kant. Je moet dat vertrouwen wel verdienen, vindt een meerderheid van de respondenten. 72 procent vindt het zelfs niet meer dan redelijk dat de manager de output meer controleert wanneer de ondervraagde niet op kantoor werkt. Of, zoals een respondent schrijft: ‘Vertrouwen van hogerop is één voorwaarde voor het nieuwe werken, maar omgaan met verantwoordelijkheid als medewerker zelf is net zo belangrijk. Ve trouwen moet je toch vaak eerst winnen.’

Gewoon doen
En zo is het maar net. Blijft over de vraag: wanneer denkt u dat uw organisatie klaar is voor het nieuwe werken? Bij de beantwoording hiervan betonen onze medewerkers zich erg optimistisch. ‘Mijn organisatie is er al klaar voor,’ zegt maar liefst 32 procent. Nog eens 18 procent denkt dat de organisatie binnen twee jaar er klaar voor is en slechts 23 procent denkt dat het langer gaat duren dan die twee jaar. Dus hoe je het ook wendt of keert: het nieuwe werken komt eraan, recessie of niet. En ook: middenmanager of niet. Het is zoals een van de respondenten schrijft, een kwestie van ‘Gewoon doen! Hoe meer mensen het doen, hoe gewoner het wordt.