Meer werk voor minder servers

Servervirtualisatie brengt grote voordelen met zich mee: kostenbesparingen, efficiëntieverbeteringen en meer flexibiliteit. Tegelijkertijd loop je bij een te snelle invoering grote risico's. Zeker als dit gebeurt in combinatie met de implementatie van een service-georiënteerde infrastructuur. (door Onno Breedveld)

Welke leverancier je vandaag de dag ook spreekt, welke grote it-gebruiker je ook naar zijn strategie vraagt, en welk vakblad je ook open slaat, het is veelal virtualisatie wat de klok slaat. De techniek die het mogelijk maakt om meerdere logische systemen op één fysieke server te laten draaien, draagt een zo sterke belofte in zich dat onderzoeksbureau Gartner voorspelt dat dit onderwerp tot het eind van dit decennium de it-agenda zal domineren. Daarnaast is het onderwerp ook verplichte kost omdat servervirtualisatie grote consequenties heeft voor de manier waarop it-organisaties de aanschaf, het beheer en de doorbelasting van hun systemen op dit moment uitvoeren.

Piekbelasting
Virtualisatie wordt op dit moment vooral ingezet om de enorme hoeveelheid op Intel-architectuur gebaseerde servers terug te dringen. Behalve dat het om hele grote aantallen gaat, staan deze machines op veel momenten ook nog eens niets te doen. Ze worden bij aanschaf immers zo gedimensioneerd dat ze de grootste piekbelastingen, liefst nog ietsje meer, en de groei voor de komende jaren kunnen opvangen. Dat betekent dat de gemiddelde server een bezettingsgraad heeft die onder de 10 procent ligt. Haal je de 20 procent, dan ben je spekkoper.

Ook buiten het terrein van de Intel-servers kom je virtualisatie tegen. De grote leveranciers van hardware en Unix-besturingssystemen - lees: HP, IBM en Sun - spelen op deze marktvraag in door hun systemen op alle mogelijke manieren van virtualisatie-faciliteiten te voorzien. Voor hen is dat bovendien een logisch vervolg op de partitioneringstechniek, die meerdere besturingssysteem op één processor mogelijk maakt. Aan de bovenkant van de markt, in de mainframewereld, is virtualisatie al tientallen jaren beschikbaar. IBM laat zien nog helemaal bij de tijd te zijn door zijn mainframe te laatste jaren vooral te positioneren als een machine die vele servertaken tegelijkertijd aankan.

Ook rond het serverplatform met de Intel-architectuur gebeurt van alles. Intel en AMD hebben vorig jaar beide hun processoren uitgebreid met virtualisatie-ondersteuning. Leveranciers als VMWare en XenSource bouwen daar op voort. De introductie van Red Hat Enterprise Linux versie 5 (RHEL5) eerder dit jaar stond geheel in het teken van virtualisatie. Van Microsoft mogen we ook het een en ander verwachten, zij het rijkelijk laat. Volgens de meest recente berichten zal het bedrijf een half jaar na de introductie van Windows Server 2008 met Windows Server Virtualization komen, gebaseerd op Xen.

Hoewel het geen enkel probleem is om afzonderlijke Intel-gebaseerde servers op weer een ander Intel-systeem te laten draaien, is serverconsolisatie niet de enige reden om met virtualisatie aan de slag te gaan. VMWare kan bijvoorbeeld ook worden ingezet om testomgevingen te creëren, of om toepassingen die alleen voor Windows beschikbaar zijn als een virtuele component toch op een Linux-server te kunnen draaien. Deze laatste mogelijkheid kan goed van pas komen bij het opruimen van obstakels voor een gecombineerde Windows-Linux-omgeving.

Inmiddels zijn alle virtualisatie-inspanningen duidelijk terug te zien in de marktcijfers. Volgens Gartner zijn door de opmars van virtualisatie vorig jaar 6 procent minder servers verkocht. Bovendien verwachten de marktvorsers dat deze daling de komende jaren nog sterker zal doorzetten. Het blijft overigens niet bij servervirtualisatie alleen. De volgende stap is de virtualisatie van de desktop om het beheer van pc's efficiënter te maken. Door de desktop vanuit het rekencentrum te laten draaien houd je het beheer centraal. Deze techniek kan ook een middel zijn om een hardwaremigratie bij een opwaardering van het besturingssysteem te voorkomen doordat een gevirtualiseerde desktop weinig eisen stelt aan de lokale pc.

Investering rendeert
De terugverdientijd van een investering in servervirtualisatie is lastig te becijferen. Dit komt omdat de invoering van deze technologie vaak deel uitmaakt van een bredere veranderingsstrategie. Leveranciers stellen dat apparatuur enkele tientallen procenten efficiënter wordt gebruikt. Volgens de Butler Group zitten de it-opbrengsten in kostenbesparingen en efficiëntieverbeteringen. Daarnaast zijn er voordelen die minder goed tot klinkende munt terug te voeren is. Neem bijvoorbeeld de toegenomen flexibiliteit doordat applicaties met servervirtualisatie gemakkelijker van extra rekenkracht voorzien kunnen worden, mocht dat nodig zijn. Niet voor niets noemen deze analisten in één adem met virtualisatie ook service-georiënteerde architecturen als belangrijk middel om de flexibiliteit van de infrastructuur te vergroten. Het komt regelmatig voor dat de overstap naar een soa gecombineerd wordt met het inrichten van een gevirtualiseerde serveromgeving.

De it-industrie grijpt de komst van virtualisatie aan om hun milieu-imago op te krikken. IBM kondigde vorige maand zijn Project Big Green aan. Dat bedrijf zal jaarlijks een miljard dollar besteden aan het verbeteren van energie-efficiëntie in het rekencentrum. Virtualisatie is daar een essentieel onderdeel van. Doordat een groot aantal fabrikanten zich zorgen maakt over zijn verkwistende imago voorspelt Gartner dat de virtualisatietechnieken straks gratis meegeleverd zullen worden met serversystemen. Dat is alleen nog een kwestie van tijd.

Risicovol
Ondanks de voordelen waarschuwt Gartner organisaties wel om servervirtualisatie niet te snel in te voeren. Een belangrijke reden om het wat rustiger aan te doen is de beveiliging. De bestaande methode om besturingssystemen te beschermen voldoet namelijk niet in een gevirtualiseerde infrastructuur. De hypervisor die de besturingssystemen en logische componenten in een fysieke server bestiert heeft ook controlemechanismen nodig, die nu nog niet uitontwikkeld zijn. Grote haast bij een overstap naar een gevirtualiseerde omgeving en gereedschappen en werkwijzen die nog niet uitontwikkeld zijn vormen een gevaarlijke combinatie.

De Butler Group stelt dat organisaties een te groot risico nemen als zij servervirtualisatie combineren met de invoering van een soa met als doel vergroting van hun flexibiliteit. Dat komt door de enorme risico's die deze gecombineerde aanpak in zich draagt. Daarbij noemen ze slecht georganiseerde it-processen, legacysystemen, hard-gecodeerde business-logica en slecht project-management als belangrijkste obstakels. De nadruk moet dan ook niet liggen op technologie en technische vaardigheden maar op mensen en processen. Weet een organisatie die horden eenmaal te nemen, dan ligt de droom van elke it-manager in het verschiet: een component-georiënteerde, flexibele infrastructuur die efficiënt is en zonder mankeren meebeweegt met de wensen van de business.