Innovatie Business intelligence gaat door

Het einde van business intelligence als zelfstandig marktsegment leek in zicht toen in 2007 in korte tijd de voornaamste BI-specialisten door Oracle, SAP en IBM opgekocht werden. Keynote-spreker Andreas Bitterer op de komende Business Intelligence Summit van Gartner in Amsterdam geeft aan hoe de vlag erbij staat nu het stof weer is neergedaald.

Je keynote op de Business Intelligence Summit dat in februari plaatsvindt in Amsterdam heeft als titel 'The end of BI as we know it'. Heeft deze overnamegolf van vorig jaar zo'n impact?
"Dat zou je kunnen denken. Je moet alleen niet vergeten dat ondanks al deze veranderingen de vraag naar systemen voor business intelligence onveranderd groot blijft. Aan de leverancierskant is alleen wel veel veranderd. Het veld van Business Intelligence leveranciers is behoorlijk overhoop getrokken sinds de overname van Hyperion door Oracle, Business Objects door SAP en Cognos door IBM. Na het opkopen van deze drie grote zelfstandige BI-specialisten is deze nichemarkt eigenlijk verleden tijd. Grote leveranciers die zich voorheen specialiseerden in middleware, transactiesystemen en infrastructuur zijn nu ook BI-applicaties gaan doen.
Dit geldt zeker voor IBM die in november aankondigde Cognos te willen overnemen. Tot dat moment speelde dit concern geen rol van betekenis in de BI-markt. Sterker nog: het concern moest een stap maken om in deze markt de boot niet te missen. Met Cognos heeft IBM de beschikking gekregen over een uitgebreid BI-platform dat heel goed past bij zijn eigen middleware-portfolio. De datamanagement infrastructuur van IBM Information Server en de IBM-database DB2 zijn een hele sterke ondergrond voor de BI-software van Cognos. IBM zal het Oracle en Microsoft zeker lastig maken. Zoals bij de meeste acquisities is er ook de nodige overlap. Zo leveren de Information Server van IBM en de Cognos Datamanager in essentie dezelfde functionaliteit. De kans is groot dat de variant van Cognos zal wegkwijnen nu deze reus door de voordeur naar binnen is gestapt.
Een grotere overlap zie je bij de combinatie SAP - Business Objects. SAP had al de producten Netweaver BI, Strategic Enterprise Management en Outlooksoft voor rapportages. Er is een behoorlijke overlap in bijvoorbeeld dashboardfunctionaliteit. Het sterkste geldt dit voor Oracle, die door de overname van Siebel en PeopleSoft al veel BI-functionaliteit in huis had. Het Interactive Reporting-product van het overgenomen Hyperion is nu aan Siebel Enterprise Edition vastgeplakt en heeft de naam Siebel Enterprise Edition Plus meegekregen. Ik vraag me alleen af wat de strategische waarde van deze zet is. Oracle biedt nu bij wijze van spreken even veel smaken BI aan als een supermarkt appels: rood, geel en groen. Welke moet je nu precies kiezen en waarom? Oracle moet duidelijker aangeven welke kant het op wil met BI."

Komen er nog nieuwe overnames?
"Ik verwacht van wel. De vraag naar BI-systemen groeit de komende tijd nog stevig door met 10 procent op jaarbasis. Daar kijken spelers die nu in andere delen van de IT actief zijn met lonkende ogen naar. Het zou mij niet verbazen als HP, Sun maar ook een Fujitsu een BI-specialist zullen overnemen komend jaar. Om met de laatste te beginnen. Fujitsu speelt nu nog geen rol van betekenis in de softwaremarkt. Dat zou met een overname van een BI-specialist kunnen veranderen. Sun zie ik zo'n stap ook maken. Een BI-acquisitie ligt in het verlengde van de aankoop van integratiespecialist SeeBeyond in 2005. HP wil ook niet stil blijven zitten. Het concern heeft aangegeven een specialist aan te willen kopen die de markt ver voor is. Een mogelijke overnamekandidaat is Qliktech. Met zijn in-memory datamodel, geautomatiseerde data-integratie en een grafische omgeving voor het bouwen van rapportages loopt dit bedrijf voorop in de sector. Een andere mogelijkheid is Microstrategy. Dat zou een echt grote stap zijn voor HP.
De grootste overgebleven BI-speler is SAS. De jaaromzet van dit bedrijf komt boven de 2 miljard dollar uit. Het bedrijf is alleen niet aan de beurs genoteerd en ceo Jim Goodnight heeft herhaaldelijk aangegeven dat hij niets ziet in een overname van SAS door een grote partij. De kans is groter dat dit bedrijf zelf op zoek gaat naar overnamekandidaten. Een goede kandidaat is de vorig jaar van NCR losgemaakte databasespeler Teradata. Teradata heeft een hele goede database die uitstekend zware omgevingen kan bedienen. SAS heeft indrukwekkende BI-software, maar het bestandssysteem dat zij gebruiken voor analyse is niet het meest geavanceerde. Voeg je deze twee bedrijven samen, dan heb je een hele sterke combinatie. De banden tussen de twee bedrijven zijn al warm. Ze hebben onlangs een samenwerkingsovereenkomst gesloten. Verder viel het me op dat Goodnight een van de vooraanstaande sprekers was op de laatste bijeenkomst van Teradata.
Een ander niet geheel ondenkbaar scenario is dat Google met een gratis tool deze markt op zijn kop zet. Net als met zijn huidige gratis online kantoortoepassingen kan het een starter opkopen die een web gebaseerde rapportagehulpmiddel ontwikkeld heeft. Geef gebruikers net als bij Gmail een aantal Gigabytes gratis opslagruimte en voor weinig of niks een online databank, hulpmiddelen voor datamodellering en tools voor het bouwen van rapportages. Als het deze voorzieningen sponsort met advertentiegeld heeft dit concern de aankoop in een jaar terugverdiend. Google heeft eerder bewezen dat dit werkt. Het enige punt is dat de aanbieders van internetgebaseerde rapportagesoftware schaars zijn. Spotfire was er een, maar die is opgekocht door Tibco. Panorama zou nog een alternatief kunnen zijn."

Is de innovatie nu voorbij?
"Absoluut niet. Er staat ons nog veel te wachten. Vandaag de dag worden er suites verkocht voor BI. Dat gaat veranderen. In de toekomst krijgen alle denkbare applicaties en systemen de analytische capaciteiten voor BI standaard ingebouwd. Neem bijvoorbeeld het informatiesysteem dat het proces van een order tot en met de inning van een betaling ondersteunt. Tussen het produceren van een product en het daadwerkelijk leveren aan een klant moeten heel wat beslissingen in het bedrijfproces genomen worden. Op dit moment is dat in de meeste gevallen nog mensenwerk. Het informatiesysteem dat de workflow rond orders voor zijn rekening neemt zou zo veel intelligentie mee kunnen krijgen dat het systeem zelfstandig aan de hand van parameters beslissingen neemt. Of het zou een voorstel voor een beslissing voor kunnen leggen aan een medewerker in dit proces. Het ordersysteem heeft hiervoor wel net als een BI-suite een information broker nodig die zelfstandig queries in onderliggende databases kan uitvoeren. Bijvoorbeeld om een beslissing te kunnen nemen op basis van het vroegere betalingsgedrag van klanten of op bases van informatie van een externe verstrekker van kredietinformatie."

Een systeem dat zelfstandig beslissingen neemt? De kwaliteit van veel databases is op dit moment om te huilen. Dat lijkt me een gevaarlijke combinatie.
"Het klopt dat de kwaliteit van gegevens in veel databases nu een groot probleem is. En de kwaliteit van beslissingen van systemen zal volledig afhankelijk zijn van de kwaliteit van de data. Als er gegevens ontbreken, of ze zijn niet consistent of komen twee keer voor, dan krijg je onherroepelijk verkeerde beslissingen. De technologie om databases op te schonen en de kwaliteit van data te verbeteren is in principe voorhanden. Het punt is dat organisaties hier vaak pas mee aan de slag gaan als ze de deksel op de neus gekregen hebben. Fouten in gegevens kunnen een grote impact hebben op het goed uitpakken van een BI-implementatie. Organisaties die wel vooraf investeren in het opschonen van hun gegevens kunnen juist miljoenen euro's besparen. Belangrijk bij een eventuele opschoningsacties is dat data eigendom moet zijn van de proceseigenaar en niet van de it-afdeling. Zo'n proceseigenaar moet de data onder zijn hoede nemen. Op deze manier wordt data een belangrijke asset van je onderneming in plaats van een restproduct van een informatiesysteem waar niemand zich om bekommert. Dit laatste is nu maar al te vaak het geval."

De praktijk is blijkbaar nog ver verwijderd van het soort intelligente systemen dat je eerder schetste. Een andere indicator voor dit feit is dat bij veel organisaties de spreadsheet Microsoft Excel het BI-systeem is. Wat vind jij daarvan?
"Er is inderdaad nog steeds een aanzienlijke hoeveelheid organisaties die Excel als bron van BI en als rapportagehulpmiddel gebruikt. Dat is begrijpelijk want deze software is heel flexibel en heeft genoeg functionaliteit aan boord om vergaande rapportages te maken. Het is alleen ook relatief eenvoudig om bijvoorbeeld een kolom zoek te maken of een getal te veranderen. Dit is een goede basis voor een vergaande discussie tussen collega's en ondermijnt de betrouwbaarheid van een dergelijk BI-systeem. In de nieuwste versie van Excel is een hoop verbeterd doordat maximaal tien mensen gekoppeld kunnen zijn aan een achterliggende spreadsheet. Ze hebben niet ieder hun eigen versie op hun lokale scherm staan. Dat komt de data-integriteit zeker ten goede. Toch zou ieder verantwoord BI-systeem minstens een goed datawarehouse moeten hebben als centrale bron voor alle rapportages in een organisatie."

Van welke BI-innovaties verwacht jij veel de komende tijd?
"Datamodellen die in-memory werken gaan de komende tijd aan belang winnen. De sterke prijsdaling van geheugenchips en de sterke opkomst van 64-bits-systemen heeft ervoor gezorgd dat er hardware beschikbaar is die grote dataverzamelingen in hun geheugen geladen kunnen houden zodat het raadplegen van informatie op schijven achterwege kan blijven. De afhandeling van allerlei zoekvragen in de database kan in zo'n opzet realtime en razendsnel plaatsvinden. Er zijn nog niet zoveel leveranciers die dit bieden. Applix, Qliktech, SAP en Spotfire zijn voorbeelden van bedrijven die met dergelijke hardware werken. Daarnaast gaat ook open source in de BI een grotere rol spelen. Door de aanzienlijke licentiekosten van bestaande BI-software gaan organisaties op zoek naar open source varianten die dit nadeel niet kennen. Het daadwerkelijk gebruik van deze systemen is op dit moment nog wel bescheiden omdat het veel programmeervaardigheden vereist om de BI-functionaliteit die wel degelijk in een programmeeromgeving als Eclypse verwerkt zit aan de praat te krijgen. Het staat in geen verhouding tot het bedieningsgemak van commerciële software. Dat gaat alleen wel veranderen. Houd wat dat betreft bedrijven als Actuate en JasperSoft de komende tijd goed in de gaten."

Gartner bi summit amsterdam

Van 5-7 februari vindt in de RAI te Amsterdam de Business Intelligence Summit van Gartner plaats. Gartner-analist Andreas Bitterer zal op 5 februari in zijn keynote ‘The end of BI as we know it' ingaan op de recente veranderingen in de BI-markt. Zijn collega Janaki Akella geeft aan hoe BI belangrijke vraagstukken van de directie op kan lossen. Naast deze keynotes zullen best practices, nieuwe hulpmiddelen en technologie de revue passeren. Lezers van IT Executive krijgen onder vermelding van de code GP-BI1 25 procent korting op de toegang tot dit congres.
Meer informatie vindt u op europe.gartner.com/bi