Groene IT de hype voorbij

Duurzaam ondernemen staat op de agenda bij veel grote ondernemingen. Dat is een groot verschil met een jaar geleden, concludeert Gartner-analist Simon Mingay enigszins verbaasd na wereldwijd onderzoek bij grote ondernemingen. Of nu oprechte zorg om het klimaat een rol speelt, of de vrees voor een slecht imago dan wel mogelijkheden geld te besparen, het feit ligt er. Dit is een kans voor cio's om leiderschap te tonen en hun organisaties te helpen innoveren. Bovendien geldt bijna altijd: wie let op het klimaat, let op zijn portemonnee. De echte dilemma's dienen zich pas aan als het laag hangende fruit is geplukt.

Door Fred van der Molen

"Licht verbijsterend en een groot verschil met een jaar geleden". Zo typeert Gartner-onderzoeker Simon Mingay zijn laatste studie naar afwegingen bij aankoopbeslissingen door ondernemingen in Europa en de Verenigde Staten. Anders dan een jaar geleden scoren milieucriteria opmerkelijk hoog. Dat was even schrikken. Gartner heeft sinds een jaar de term 'green IT' in zijn top-10 van te verwachten 'ontwrichtende' nieuwe ontwikkelingen staan, maar dat de markt het zo snel zou nazeggen... Of zijn het praatjes voor de vaak?
Mingay: " We ontdekten dat 54 procent vindt dat milieucriteria bij aankopen even zwaar wegen als de prijs, en 11 procent zou die zelfs een hogere prioriteit geven. Bovendien verwachten cio's dat de milieucriteria binnen twee jaar nog zwaarwegender worden bij aanschafbeslissingen. Inderdaad reflecteren deze cijfers volgens mij niet de huidige werkelijkheid. Maar ze vertellen wat mensen zouden willen, wat ze denken dat het juiste is om te doen. Dat is daarom wel belangrijk voor de commerciële realiteit: bedrijven willen producten aanschaffen die het klimaat minder belasten, punt."
In de it-sector richt 'duurzaam ondernemen' zich volgens Mingay op dit moment vooral op het energiegebruik van apparatuur en koeling. Diverse redenen om energie-efficiëntie na te streven komen samen: datacenters lopen vol vanwege koelingsproblemen of stroomtekort, en niet vanwege fysieke grenzen. Dat noodzaakt tot slimmere koeling en het efficiënter gebruik van apparatuur door te virtualiseren en te consolideren, en tot de inzet van energie-efficiënte apparatuur. Daar komt bij dat de energiekosten in snel tempo stijgen. Al deze prikkels vallen naadloos samen met de zorg om het milieu. Duurzaam ondernemen is efficiënt ondernemen. Mingay: "wie let op het klimaat, let op zijn portemonnee."
En dan is er nog die derde prikkel: imago. Organisaties voelen zich uit zichzelf of vanwege maatschappelijke druk verplicht aan om 'aan het klimaat te doen'. Mingay: "Maatschappelijk verantwoord ondernemen wordt een steeds belangrijker onderdeel van het functioneren van organisaties. De verantwoording daarover wordt steeds serieuzer, het imago van het bedrijf hangt er deels van af. Duurzamer ondernemen is een goede mogelijkheid daar invulling aan te geven."

De pooljas aan
Het onweerstaanbare van groene IT is volgens Mingay dat alle drie motivaties voorlopig op hetzelfde neerkomen: streven naar energiebesparing in datacenter, distributie en desktop leidt tot een sluitende business case: "de roi is er gewoon."
De argumenten zijn op dit moment moeilijk uit elkaar te houden. Er is volgens Mingay 'veel laag hangend fruit':  "De hele it-infrastructuur is ingericht zonder enige aandacht voor energiegebruik. Energie was immers nooit beperkt beschikbaar, kostte niet veel geld, en niemand maakte zich zorgen maakte over CO2-uitstoot. Het was ook een mentale kwestie: het hele datacenter moest toch 365 dagen per jaar, 24 uur per dag in de lucht zijn? 24x7, dat klonk stoer. Maar het is natuurlijk helemaal niet nodig dat alles altijd maar aan staat. Je kunt zoveel afschakelen in de avond of het weekend. Dat geldt voor testomgevingen, maar ook voor de kantooromgeving. 65 procent van de pc's in kantoren gaat nog steeds 's avonds niet uit, zonder goede reden eigenlijk, want met moderne standby-regelingen kun je computers gewoon 's nachts patchen. Je kunt tussen 10 en 25 procent besparen zonder grote investeringen. Gewoon door gewoontes te veranderen; dat kan waarschijnlijk met de beheergereedschappen die je toch al in huis hebt. Veel bedrijven koelen enorm inefficiënt. De traditionele aanpak om hete servers te koelen is via luchtkoeling op de machine en airco in de ruimte. Maar dat is met een hamer een eitje pellen. Je moet met een pooljas in de serverruimte lopen om die de temperatuur op die paar hotspots aanvaardbaar te houden. Daar is zoveel te winnen: via waterkoeling of door koude lucht geconcentreerd aan te bieden. Virtualisatie is natuurlijk een no brainer." Volgens Mingay zijn er van processorontwerp tot datacenter nog enorme stappen te zetten. "Met een beetje meer tijd en geld kunnen besparingen in enkele jaren oplopen tot wel 40 à 50 procent.  De nettowinst is natuurlijk kleiner, want de realiteit is dat het gebruik van it-gebruik nog verder gaat toenemen."
Hij wil de computerindustrie niet de schuld geven van de huidige verspilling. Mingay: "Die maken wat hun klanten willen kopen. En energiegebruik was ook bij de gebruikers nooit een onderwerp. Dat verandert nu. Je ziet dat groen in een jaar tijd flink hoger op de agenda is gekomen, in Europa nog meer dan in de VS. De katalysator is zonder twijfel de aandacht voor en de zorg om klimaatverandering. Het goede nieuws voor cio's is dat er ook nog een business case van te maken is. Ze kunnen daarmee echt scoren in de bestuurskamer, zelfs als je voorbij gaat aan de sociale verantwoordelijkheid en het imago van je onderneming. De grote vraag op langere termijn is natuurlijk welke bedrijven écht willen investeren in het milieu. Er komt een moment dat groene investeringen geen geld meer opleveren, maar kosten. Wat gaan bedrijven die jarenlang luid hebben rondverteld dat ze groen zijn, dat de klimaatverandering hen ter harte gaat, dan doen?
"Maar ik ben er zeker van dat groene IT over drie jaar nog op de agenda staat. De basis ervan is namelijk de klimaatverandering. Pas als we andere inzichten krijgen over de oorzaken van de klimaatverandering dan verdwijnt dit onderwerp van de agenda. Maar de broeikastheorie krijgt de laatste jaren eerder meer ondersteuning dan minder. Waar de it-sector kan bijdragen, is allereerst het optimaliseren van de eigen infrastructuur. Belangrijker nog is dat IT kan zorgen voor innovaties om de CO2-uitstoot te beperken: door organisaties anders te laten werken, personeel minder te laten reizen, minder kantoorruimte te benutten, klimaatbeheersing te optimaliseren, enzovoort. Er is een belangrijke rol voor de it-sector weggelegd."

Waar IT het verschil kan maken

Producten en diensten efficiënter maken: te beginnen met de eigen it-infrastructuur zelf. Mingay: "we gaan naar een CO2-arme economie. De dingen die we nu doen, zijn nog maar het begin van deze omschakeling."

Dematerialisatie: geheel of gedeeltelijk vermijden dat een product een fysieke component krijgt. Een voorbeeld bij uitstek is de distributie van muziek: de logistieke keten daarvan is bijna geheel gedematerialiseerd. Op kleiner schaalniveau: het antwoordapparaat; die service zit nu als voice-mail in het netwerk.

Minder papier: er liggen enorme mogelijkheden het papierverbruik te verminderen. Van ‘e-readers' tot printing on demand, dichtbij de gebruiker. De distributie van papier biedt nog grote mogelijkheden tot innovatie. En natuurlijk komt het papierloze kantoor weer op de agenda.