Duurzaam beleid heeft tijd nodig

IT'ers bewijzen nu voornamelijk nog lippendienst aan het milieu. Alleen als directies vierkant achter duurzaam beleid gaan staan kunnen organisatie-onderdelen als de IT hun beleid aanpassen. Het gaat nog wel een tijd duren voordat het zover is. Door Sytse van der Schaaf

"Iedereen heeft zijn mond vol over het milieu. Als je naar consumenten kijkt, dan is de praktijk anders. Biologisch geproduceerde producten zijn vaak duurder. Dit weerhoudt een flink aantal mensen om voor het duurzame alternatief te kiezen", zegt Martin Trampe, directeur van Canon Nederland en voorzitter van de Stichting ICT Milieu, een stichting die zich bezighoudt met de afvalverwerking en recycling van afgedankte computerapparatuur. "Pas als de prijs van biologische aardappelen dichtbij die van gewone komt te liggen zie je dat mensen in groten getale voor het duurzame alternatief kiezen. Dat is soms lastig omdat duurzame producten soms duurder in de aanschaf zijn. Neem spaarlampen of oplaadbare batterijen. Mensen merken bij deze producten het prijsvoordeel pas na langdurig gebruik."
Bij it-producten voor bedrijven zie je precies dezelfde aanschafoverwegingen. Duurzaamheid is bij deze producten nog maar in beperkte mate een selectiecriterium, omdat het energieverbruik bij de aanschaf niet inzichtelijk is. "De Nederlandse overheid moet de keuze voor het duurzame alternatief gemakkelijk maken door energielabels voor hardware te verplichten", vindt Trampe. "Ik verwacht dat deze labels binnen vijf jaar gemeengoed zijn binnen de IT afhankelijk van het tempo waarin producenten en de Nederlandse overheid tot afspraken komen. Je koopt straks pc's, servers en printers waarop het label een indicatie geeft van het stroomverbruik van het apparaat. Ook energiezuinige apparatuur die misschien duurder in de aanschaf is, wordt een logische keuze als op labels te zien is hoeveel energie een apparaat verbruikt."

Grote impact
Het is de directie die oog moet hebben voor de invoering en uitvoering van praktisch duurzaam beleid. "Door het hoge stroomverbruik van veel hardware kan IT een grote impact hebben op de energiebesparing in organisaties", stelt Trampe. "Alleen moet het management dan wel op algemeen niveau laten zien wat het energieverbruik van de totale organisatie is, wat de verschillende organisatie-onderdelen voor hun rekening nemen en voor iedereen energiebesparing voorschrijven. Alleen in deze setting kan de it-afdeling bijvoorbeeld bepalen dat dubbelzijdig afdrukken de norm is. Ook de aanschaf van duurzame producten ligt dan meer voor de hand. Maar zelfs dan zal het niet gemakkelijk zijn. Neem bijvoorbeeld printers, waar Canon veel expertise in heeft. In de meeste organisaties zijn meerdere afdelingen verantwoordelijk voor de aanschaf en exploitatie van printers. Facilitymanagement koopt deze hardware meestal aan. De it-afdeling doet vaak het onderhoud. De verantwoordelijkheid voor de toners en het papier ligt weer bij afdelingen zelf. Nu is met nieuwe apparatuur een energiebesparing van 30 procent te realiseren. Wie zet zich hier alleen voor in? Als je de it-afdeling de printers aan laat schaffen, laat exploiteren en beheren via het bedrijfsnetwerk creëer je duidelijkheid en tegelijkertijd een infrastructuur waarin je kunt meten of je concrete doelstellingen hebt gehaald."
Canon zelf heeft duurzaamheid als tweede natuur. Sinds 2004 voldoet het bedrijf zowel wat betreft de productie als de bedrijfsvoering aan de Iso-norm 14001. "Als ik hier in het Canon-kantoor op het lichtknopje druk is er een waarschuwing te lezen dat je het licht niet zomaar moet laten branden ook al gebruiken we hier groene stroom. Recent is ook het autobeleid van Canon veranderd. Auto´s mogen nu niet meer dan 180 gram CO2 per gereden kilometer produceren. Alleen auto´s met een motorinhoud van maximaal 2 liter voldoen hieraan. Dat is niet veel als je naar de zware auto´s van tegenwoordig bekijkt. Verder krijgen medewerkers via de leasemaatschappij via internet inzicht in hun brandstofverbruik en slijtage van de banden. Op basis van deze factoren krijgen zij een rapportcijfer voor hun rijgedrag. Mocht dat nodig zijn dan krijgen ze een cursus aangeboden voor beter rijgedrag. De meerderheid van de Canon-medewerkers staat achter dit beleid."

Nog lange weg te gaan
Dat er nog een lange weg te gaan is, blijkt ook uit een enquête onder tweehonderd Nederlandse it-managers uitgevoerd door Marqit in opdracht van IT Executive. Duurzaam ondernemen staat volop in de belangstelling. Niet minder dan 77 procent van deze online ondervraagde personen verwacht dat het milieu een factor van belang wordt bij investeringsbeslissingen. Ongeveer eenderde van de ondervraagde bedrijven maakt in zijn jaarverslag al daadwerkelijk melding van maatschappelijk verantwoord ondernemen, terwijl bijna de helft zich heeft voorgenomen dat in de toekomst meer te gaan doen. In de praktijk gebeurt er alleen nog weinig. Dat begint al bij het it-budget. Bij 57 procent van de respondenten maakt het energiegebruik van it-apparatuur -van pc's en printers tot datacenters- geen onderdeel uit van het eigen budget. Dit staat het inzichtelijk maken van it-gerelateerde energiekosten lelijk in de weg. Het is dan ook niet verwonderlijk dat 60 procent van de respondenten aangeeft geen idee te hebben wat de kosten zijn van de it-apparatuur die zij onderhouden. Een klein deel (20 procent) weet dat slechts gedeeltelijk, 7 procent weet niet of die cijfers beschikbaar zijn -wat er in ieder geval op neerkomt dat ze die cijfers niet zelf hebben- en slechts 14 procent geeft aan wèl precies te weten wat it aan energie opstookt.