Donner veegt besparingsclaim open source van tafel

Een intern rapport van het ministerie van Binnenlandse Zaken over het besparingspotentieel van open source-software binnen de overheid is wel degelijk uitgevoerd. In dit rapport wordt een besparing van één miljard euro mogelijk geacht. Nu het onder het tapijt vegen mislukt is, bagatelliseert verantwoordelijk minister Donner het onderzoek.

Donner brengt de ambtelijke notitie waarin het onderzoek is vervat onder druk van de Tweede Kamer toch naar buiten. Kamerlid Rik Janssen van de SP had de minister hierom gevraagd. De SP had in februari al van bronnen binnen de overheid gehoord dat er wel degelijk een eigen onderzoek door Binnenlandse Zaken was uitgevoerd naar de mogelijke kostenbesparingen die de overheid zou kunnen realiseren door op grote schaal over te stappen op open source en open standaarden. Zo’n onderzoek stond vorig jaar nog op stapel, maar is begin dit jaar door minister Donner ontkend. “Een dergelijk onderzoek bestaat niet”, schreef hij in februari aan de Kamer en claimde dat alleen de Algemene Rekenkamer dit onderwerp in onderzoek had.

In het gewraakte rapport wordt beschreven hoe op de circa 170 duizend Microsoft-werkplekken van de rijksoverheid in eerste instantie 115 miljoen euro per jaar zou kunnen worden bespaard door marktwerking op generieke IT. Daarnaast zou met het vervangen van decentrale applicaties door centraal aan te bieden open source-varianten een half tot driekwart miljard euro zijn te verdienen. "Door in te zetten op het realiseren van beide mogelijkheden moeten besparingen tussen de 500 miljoen en 1 miljard euro per jaar haalbaar zijn. Het daadwerkelijk realiseren van deze besparingen zal een forse inspanning en een lange doorlooptijd van tenminste 10 jaar vergen." Op korte termijn zouden open standaarden al een besparing van 60 miljoen euro op jaarbasis moeten kunnen opleveren.

In een recent algemeen overleg met de Kamer over IT bij de overheid stelde Donner dat het onderzoek niet meer dan een privénotitie van een ambtenaar was die niet de status van een onderzoek of rapport verdiende. Die stelling neemt hij nu terug, maar hij blijft het 18 pagina’s dikke onderzoeksrapport dat hij nu alsnog naar de Tweede Kamer heeft gestuurd 'ondeugdelijk' noemen. Volgens Donner zijn de mogelijke licentiebesparingen op de Microsoft-gerichte Digitale Werkplek Rijk (DWR) niet zonder meer door te vertalen naar de rest van de it-systemen bij de rijksoverheid. In het rapport duikt de naam 'J.A. ten Cate' op als auteur. Deze ambtenaar was bij BZK tot eind 2010 programmamanager en consultant voor de verdere uitwerking van DWR en het gebruik daarin van open source software en open standaarden. Volgende week komt de Rekenkamer met zijn onderzoek naar de mogelijke kostenbesparingen met open source software en open standaarden.