Cloud computing voorbij de hype

De bestaande tamtam rond cloud computing lijkt in veel opzichten op de hype rond service oriented architectures van enkele jaren terug. Daar horen we ondertussen weinig meer van. De acceptatie van internetgebaseerde IT is echter in volle gang. Belangrijkste redenen: goedkoper, flexibeler, beter te beheren en te budgetteren.

Grote scepsis en niet meer dan een marketinghype; zo zouden Nederlandse it-managers het fenomeen cloud computing tegemoet treden als we een onderzoekje van begin dit jaar moeten geloven.

Kelton Research onderzocht in opdracht van adviesbureau Avanade de adoptie van cloud computing onder vijfhonderd it-managers in zeventien landen. De kleine dertig Nederlandse ondervraagden uit deze steekproef beschouwden cloud computing vooral als een hype. Zes van hen meldden er daadwerkelijk gebruik van te maken.

Cloud computing – oftewel it-voorzieningen als server- en opslagcapaciteit, een applicatieplatform of software via internettechnologie naar behoefte en via self service buiten de deur af te nemen - lijkt in Nederland inmiddels toch iets serieuzer genomen te worden dan dit onderzoekje suggereert.

Voor wat het waard is; een recente peiling op de website van IT Executive suggereert dat it-managers concreet bekijken wat ze aan cloud computing kunnen hebben. Driekwart van de respondenten gaf aan dat hun organisatie wel degelijk serieus naar de mogelijkheden van cloud computing kijkt.

Dit is geen serieus onderzoek natuurlijk, maar recent grootschaliger onderzoek van Forrester onder 3500 it-managers in 18 landen wijst in dezelfde richting. De marktonderzoeker vroeg of zij cloud computing overwegen.

Bij grote ondernemingen gaf 36 procent aan dat ze uitermate serieus naar dit fenomeen keken. Bij kleinere organisaties was dit bij 24 procent van de ondervraagden het geval.

Perceptie

Het kan, kortom, verkeren. Volgens Stefan Hogendoorn van E-office zijn it-managers in een half jaar tijd anders naar cloud computing gaan kijken: “Eind vorig jaar zagen veel mensen het als een nogal gehypete trend. Het zou nog een hele tijd duren voordat het voor hen relevant werd it-voorzieningen als een dienst via internet af te nemen.

Maar nu is de mindset al heel anders. Iedereen heeft inmiddels kennis gemaakt met concrete online applicaties zoals Google Apps of Salesforce.com. Door dit soort – veelal niet bedrijfskritische - software naar de cloud te verhuizen, gloort er opeens een nieuw aantrekkelijk perspectief: het verlaagt de druk op het it-budget.

Of neem het voorbeeld van Amazon. Via de EC2-dienst van deze aanbieder heb je binnen een half uur een recht-toe-recht-aan Windows-server in de lucht. Zet dat af tegen een leveringstermijn van weken voor een fysieke server. Daar fleur je van op.”

Maar wanneer mag iets cloud computing heten? “Er is inderdaad het nodige onbegrip”, constateert Frank van der Wal, architect bij IBM. “Er zijn managers die denken dat zij met een gevirtualiseerd serverpark het cloud computing tijdperk hebben betreden. Cloud computing gaat in mijn ogen aanmerkelijk verder.

Het gaat ten eerste niet alleen om het flexibel en snel kunnen leveren van servercapaciteit. Niet alleen Windows-machines, maar ook Unix-servers, of het aloude AS400-platform – tegenwoordig System I. En wat dacht je van verschillende opslagomgevingen?

In een cloud-omgeving gebruik je slimme front-end software om de verschillende smaken gevirtualiseerde servers en opslagomgevingen in het datacenter naar behoefte aan te sturen. Zover zijn de meeste organisaties nog lang niet, maar dat is wel de belofte die it-managers nu wakker schudt. Het biedt een perspectief om de bestaande hoge kosten voor het draaiend houden van de it-infrastructuur op termijn flink te verlagen. Dat kan als het beheer en de uitrol van de infrastructuur verregaand geautomatiseerd zijn.”

Van der Wal vindt dat it-managers zich niet gek moeten laten maken en voorzichtig moeten beginnen. Een voor de hand liggende plek om cloud computing te introduceren is volgens hem de ontwikkelomgeving.

Bij het bouwen van applicaties hebben programmeurs vaak tijdelijk een specifieke serveromgeving nodig, waar je als je niet oppast al snel tienduizend euro voor moet ophoesten terwijl je die maar een paar maanden nodig hebt.

Het risico is bij dergelijk gebruik beperkt, terwijl je wel kennis en ervaring opdoet. De keuze om te starten met één specifieke internetapplicatie, zoals bijvoorbeeld e-mail, vindt hij risicovol. Wat zijn de gevolgen als je zo’n toepassing moet integreren in je bestaande omgeving?

Liever microsoft dan Google?

"Ik zie om me heen veel concrete interesse in cloud computing", stelt Peter de Haas, online strategy manager bij Microsoft Nederland. Hij ziet er tal van bedrijven al voor kiezen. “Neem GlaxoSmithKline die zijn 90 duizend Exchange-postbussen nu in een online variant afneemt. Coca Cola Enterprises, Nokia en in Nederland Philips kozen ook op grote schaal voor afname van Microsoft-software uit de cloud. Dat zijn serieuze stappen.”

Volgens De Haas begint bij bedrijven het besef door te dringen dat zij e-mail en andere communicatievormen niet per se zelf in de lucht hoeven te houden, maar beter af zijn als ze deze functionaliteit als dienst afnemen. Kostenbesparing, flexibilisering en reductie van de complexiteit in de infrastructuur zelf, maar vooral ook de eenvoudige kostentoerekening zijn de voornaamste motieven.

Microsoft heeft zelf grote verwachtingen van de Business Productivity Online Suite, die het concern eind april in 19 landen waaronder Nederland uitbracht. Het concern houdt er rekening mee dat over drie tot vijf jaar 50 miljoen van de in totaal 120 miljoen postbussen die nu lokaal draaien dan in de Bpos-cloudvorm afgenomen zullen worden. De genoemde voorbeelden zijn overigens stuk voor stuk bedrijven die voorheen op grote schaal met Lotus Notes-software van IBM werkten.

"Waarom deze bedrijven nu juist voor Microsoft hebben gekozen en niet voor Google waar ze bij de Apps-dienst soortgelijke functionaliteit en meer hadden kunnen afnemen, moet je niet aan mij vragen, maar aan deze bedrijven zelf”, zegt Eran Feigenbaum, security expert van Google.

“Ik ben in ieder geval blij dat Microsoft zoveel succes heeft met zijn nieuwe Bpos-dienst; het laat namelijk zien dat dit aanbodmodel echt door gaat breken.”

In Europa zijn het volgens Feigenbaum vooral mkb-bedrijven die met de Google-software aan de slag gaan omdat het juist voor kleinere organisaties niet langer uitkan om bijvoorbeeld e-mailapplicaties zelf in de lucht te houden.

“Denk aan alle patches die systeembeheerders aan moeten brengen. Dat is een groot probleem en kost veel geld”, aldus Feigenbaum. Daarnaast krijgen bedrijven bij de Apps-dienst van Google toegang tot allerlei nieuwigheden.

“In 2008 zijn er tachtig nieuwe functionaliteiten aan Google Apps toegevoegd, dit jaar zijn dat er dertig. Cloud computing stelt bedrijven weer in staat om te innoveren. Zo'n straf tempo lukt je gewoonweg niet als de software binnen de eigen bedrijfsmuren draait.”

Mitsen en maren

Maar Martin van Nijnatten, cio van uitgeverij Informa en zelf een aanhanger van cloud computing, ziet wel enkele moeilijkheden op de weg. “Ik heb kort geleden uitgerekend wat onze organisatie zou besparen als er op grote schaal op Google Apps ingezet wordt”, vertelt Van Nijnatten.

“Een reductie van 30 procent van de kosten voor e-mail, zoals Forrester dit beschreven heeft in de case van GlaxoSmithKline, is reëel. In ons geval gaat het om een potentiële besparing van ruim twee miljoen dollar. Dat is natuurlijk uitermate interessant nu het it-budget zo onder druk staat.

Maar ik ben tot de conclusie gekomen dat dit goud een stuk minder gemakkelijk naar binnen te harken is dan het lijkt. Je zit namelijk bij een overstap aan conversie- en advieskosten vast, die pas over meerdere jaren terug te verdienen zijn. Ik zoek in deze crisis vooral besparingen waarvan ik volgend jaar al profiteer.”

Ook verwacht hij dat de organisatie bepaald niet staat te juichen bij cloud computing. “Ik weet hoe verknocht werknemers zijn aan hun Outlook-interface. Een eventuele overstap op online kantoorautomatisering met een andere interface is een niet te onderschatten exercitie. Maar niet alleen de gebruikers zullen steigeren.

Vergeet de eigen it-afdeling niet. Ik ben ervan overtuigd dat zij alles uit de kast zullen trekken om aan te tonen dat online kantoorautomatisering wel het laatste is waar je aan moet beginnen. Dat komt omdat je het bij cloud computing eigenlijk over de uitbesteding van het it-beheer hebt.

Je morrelt aan hun positie. Als ik op enige schaal met e-mail uit de cloud aan de slag wil heb ik de volledige ondersteuning van de directie keihard nodig om deze verandering erdoor te krijgen.”

Cloud computing. Het begin is er, maar het zal nog een lange weg worden, voordat bedrijven al hun lokale it de deur uit hebben gedaan. Als het er al van komt.