‘Cloud-computing’ geen luchtkasteel

De samenwerking tussen Salesforce.com en Google koppelt crm aan kantoortoepassingen. Ondertussen bouwt Amazon zijn EC2-platform verder uit, en duiken steeds meer kleinere spelers als Zoho op die bedrijfstoepassingen aanbieden via het internet. Cloud-computing valt nog moeilijk te negeren.

Door Dominique Deckmyn

De ‘cloud' in cloud-computing is het internet. Cloud-computing verwijst naar het aanbieden van it-functionaliteit via internettechnologie, en op basis van datacenters die vrijwel onbeperkt schaalbaar zijn. Cloud-computing is dus een bredere term dan ‘software as a service' (saas). Die wolk wordt gevormd door meerdere - zelfs alle - saas-leveranciers, waarvan alle diensten aan elkaar kunnen worden gekoppeld.
De aangekondigde samenwerking tussen Salesforce.com en Google zet cloud-computing duidelijk op de kaart. Gebruikers van de crm-toepassing van Salesforce, kunnen hun offertes maken in Google Docs of hun verkoopsstatistieken analyseren in Google Spreadsheets. Google Apps wordt de ingebouwde kantoorsuite van Salesforce.com. Die extra functionaliteit wordt gebruikers overigens niet aangerekend, al verkoopt Salesforce er wel ondersteuningscontracten voor.
Kan cloud-computing een rol spelen in de IT bij grote ondernemingen? Volgens Nick Gall, analist bij Gartner, wel. Al nuanceert hij meteen. Zullen bedrijven toepassingen gebruiken die gebaseerd zijn op de wolk? Ja. Maar of grote bedrijven hun eigen datacenters gaan uitbouwen op basis van dezelfde wolktechnologie, is minder zeker, meent hij. Fabrikanten als IBM en HP speculeren daar momenteel op, met hun cloud-computingonderzoek.
Volgens Nick Gall is de opkomst van cloud-computing vergelijkbaar met die van client/server. Het wordt eerst toegepast in middelgrote organisaties en in opstartende ondernemingen. "Het zijn vooral niét-bedrijfskritische toepassingen die op de ‘wolk' draaien," zegt hij. Maar er zijn uitzonderingen. Supermarktketen Wal-Mart, bijvoorbeeld, schakelde voor de communicatie met zijn leveranciers al drie jaar geleden over op communicatie via het web. Daarbij wordt een 'lichte' communicatietechniek gebruikt die vergelijkbaar is met de cloud-computingaanpak.

Grote spelers
Het is nog lang niet duidelijk hoe de cloudcomputingmarkt eruit gaat zien. Dat de grote namen Google en Microsoft een rol zullen spelen, is duidelijk. Ook Amazon zal, vanwege zijn sterke startpositie, zeker present zijn.
Amazon is in feite de eerste grote aanbieder van een cloud-computing platform. Heel wat opstartende saas-leveranciers bouwen hun toepassing op Amazons EC2 en de daarbij horende opslaglaag S3.
Google opende nog maar net zijn eigen platform voor ontwikkelaars, onder de naam Google App Engine, een omgeving voor het ontwikkelen in Python. Het heeft zijn eigen database, Bigtable; dit is geen relationele database maar een systeem dat ontworpen is om extreem schaalbaar te zijn. Google's App Engine lijkt trouwens te concurreren met Force.com van Salesforce, maar dat weerhoudt beide bedrijven blijkbaar niet om samen te werken.
Deze samenwerking is een belangrijke stap in de ontwikkeling van cloud-computing, vindt Nick Gall van Gartner. Zo worden namelijk twee saas-diensten aan elkaar gekoppeld. In de toekomst zal het ook mogelijk worden voor ondernemingen om zelf saas-diensten van verschillende aanbieders aan elkaar te koppelen, zegt Gall. Daar duiken al instrumenten voor op. Het opstartbedrijf WSO2, bijvoorbeeld, levert een ‘enterprise service bus' om ‘rest'-toepassingen (representational state transfer, zie kader) aan elkaar en aan andere typen software te koppelen.
Er duiken ook nieuwe namen op als Bungee Labs, dat een eigen cloud-computing ontwikkelplatform aanbiedt, of Zoho, dat een suite aanbiedt die concurreert met Google Apps.
Ondertussen is de rol van Microsoft in cloud-computing nog niet duidelijk. Het bedrijf biedt al wel saas-versies van een aantal servertoepassingen, zoals Microsoft CRM, Office Communications Server en Exchange. Maar het houdt vast aan zijn eigen 'software plus services'-visie, waarin ook een belangrijke plaats is gereserveerd voor locaal geïnstalleerde software. Met Live Mesh kondigde Microsoft onlangs wel een platform aan voor op consumenten gerichte cloud-computingtoepassingen.

Cloud-computing versus soa
Cloud-computing is verwant aan soa, maar is niet hetzelfde. Gartner definieert de technologie achter cloud-computing als woa of ‘web oriented architecture'. Een vorm van soa, maar gebaseerd op een ander set standaarden.
Bij soa in de traditionele betekenis wordt het soap-protocol gebruikt, een berichtenlaag bovenop http.
Daarnaast is voor consumententoepassingen op het web een alternatieve benadering gegroeid, die gebruikmaakt van simpelere technologie. Kern van die woa-benadering is ‘rest'. Daarbij wordt een dienst op het internet aangesproken als een url via http. Er wordt dus geen bijkomende berichtenlaag bovenop http gedefinieerd, zoals bij soap. Applicaties worden doorgaans ontwikkeld in scripttalen als Python, PHP en Perl. Al wordt ook heel wat JavaScript gezien, en heeft Salesforce.com zijn eigen scripttaal Apex.
De woa-benadering is lichter dan klassieke soa en valt terug op algemeen erkende standaarden als http en ssl. Maar dat zijn standaarden op een laag niveau. De cloud-computing spelers voegen daar merkgebonden technologie aan toe. Dat heeft al aanleiding gegeven tot de kritiek, dat die aanbieders een 'vendor lock-in' strategie toepassen. Wie zijn eigen toepassingen bouwt op Amazon's EC2, zou ze daar niet meer uit krijgen.
"We zullen heel wat merkgebonden benaderingen zien om de gaten te vullen rond basis webprotocols, alvorens we echt robuuste standaarden zien opduiken," aldus Gall.

De sleutelbegrippen
Cloud-computing. Het aanbieden van gedeelde it-functionaliteit via internettechnologie, op een manier die in theorie onbeperkt schaalbaar is.
REST: Representational State Transfer. Het aanspreken van een toepassing via http. Daarbij wordt een resource op het internet aangesproken via een url. Er wordt geen extra laag gebruikt zoals soap (simple object access protocol), een berichtenformaat bovenop http.
POX: Plain Old XML. Eenvoudig gebruik van xml. In contrast met complexe, meerlagige xml-specificaties zoals soap.
Platform as a service: Het aanbieden van een online omgeving waar toepassingen ontwikkeld en geïmplementeerd kunnen worden. Voorbeelden: Force.com, Google App Engine, Bungee Connect.