Zwolle worstelt nog met virtualisatie

Bij de gemeente Zwolle gaan de bureaucomputers de deur uit, ten faveure van een ‘virtuele desktop infrastructuur’ (VDI). Die moet het energieverbruik halveren.

Inmiddels zijn de eerste driehonderd desktops vervangen door thin clients. De rest volgt dezer maanden. De ervaringen halverwege dit proces:

De gemeente Zwolle is het afgelopen halfjaar druk in de weer geweest met de herinrichting van zijn desktops. Inmiddels zijn driehonderd van de 1100 werkplekken gevirtualiseerd. De rest is hopelijk eind dit jaar overgezet.

"Zwolle heeft bij elkaar ongeveer 1500 werkplekken voor 1250 ambtenaren, verspreid over verschillende locaties in de stad." Zo vertelt Jaap van Vliet, binnen de eenheid Advies en Faciliteiten verantwoordelijk voor de informatievoorziening van de gemeente.

"Daarvan zullen er 1100 worden vervangen door thin clients. Zo'n 150 werkstations worden niet gevirtualiseerd. Die worden bijvoorbeeld voor zware grafische toepassingen gebruikt." Men kiest voor desktopvirtualisaties en niet voor blade-pc's, omdat men de kosten van die laatste oplossing te hoog vond.

Belangrijkste doelstelling van deze transitie is de energiebesparing. Vorige zomer heeft de gemeente een Energie Optimalisatie Scan laten uitvoeren door Pecoma. Daaruit bleek dat het verbruik van de ict-omgeving met bijna de helft teruggedrongen kon worden.

Daarvoor worden de 'vette' Windows-desktops aan de voorkant vervangen door thin clients van Wyse, in combinatie met energiezuinige monitoren. Deze worden dan gevoed door images die op een gevirtualiseerde server-infrastructuur draaien.

Andere doelstelling is de verbetering van de dienstverlening aan de eindgebruikers. Met name de inlog-tijden zijn te lang. Het meten van de kwaliteit is dan ook een ander belangrijk onderdeel van deze transitie. "We beschouwen onze gebruikers als klanten en willen dat zij het gevoel hebben een goede dienstverlening van ons te krijgen," aldus Van Vliet.

Applicatie-streaming

Nu halverwege dit traject heeft Van Vliet geleerd dat een virtuele omgeving meer vraagt van het beheer. "Als een Windows-desktop vastloopt, dan kun je die gewoon rebooten. Toen gebruikers dit met een virtuele desktop deden, bleken allerlei sessies en connecties te blijven hangen. Dat betekent dat we gebruikers meer en nauwkeuriger moeten begeleiden."

Omdat de toepassingen nu naar de gebruikers worden gestreamd, moet hen ook worden uitgelegd waarom dat meer tijd kost. "Het inloggen gaat een stuk sneller. Maar gebruikers zeggen dan "goh, ik dacht dat alles nu flitsend zou zijn."

We zijn op dit moment bezig om de performance van de applicaties in orde te maken. Het zodanig packagen van de toepassingen dat ze ook goed presteren is een kunst op zich. De login mag maximaal één minuut duren. We streven uiteindelijk naar dertig seconden. Een applicatie moet binnen zeven tot twintig seconden opstarten. Dat meten we ook."

Het oorspronkelijke plan om ook tegelijkertijd de laptops te vervangen, heeft Van Vliet voorlopig in de ijskast moeten zetten. "We wilden mensen vanaf hun eigen desktop laten werken als ze thuis zijn, en vanaf een thin laptop als ze onderweg zijn. Inmiddels hebben we besloten dat de laptops voorlopig blijven.

Rationeel gezien heb je alleen een laptop nodig als je vaak onderweg bent en dan ook werkt; voor het thuiswerken zijn andere mogelijkheden beschikbaar. Maar er zit ook een cultureel aspect aan. Met name in de hogere echelons hecht men toch sterk aan zijn onafhankelijkheid. Daar moeten we extra aandacht aan besteden. De laptops worden later een apart traject."

"Al doende leer je," benadrukt Van Vliet. "Het project duurt ook langer dan gepland. Dat komt door wat technische problemen die we met de software hadden. Via Pecoma hebben we VMware enkele bug fixes laten doorvoeren. We konden de uitrol pas hervatten toen dat opgelost was."

Besparing

Hoewel de gevirtualiseerde omgeving meer aandacht vraagt, ziet Van Vliet nog steeds mogelijkheden om op beheer te besparen. Ook dat was een van de oorspronkelijke doelstellingen.

"We zien een verschuiving in de beheeractiviteiten naar Windows-beheer. Bovendien werken Windows- en applicatiebeheerders nu nauwer samen. Ik zie straks wel een besparing ontstaan. We schatten dat we op termijn één FTE (van de dertien) kunnen uitsparen. Volgende zomer hebben we meer ervaring met de nieuwe omgeving. Dan gaan we opnieuw evalueren."

Over de energiebesparingen kan Van Vliet nu nog niets zeggen. "Daarvoor is het op dit moment nog te vroeg. Maar de doelstelling staat nog steeds."