Groen rekencentrum in atoomkelder

Een nieuw rekencentrum in de kelder van de Stopera, met waterkoeling, warmte/koudeopslag in de bodem, en koeling met behulp van het water uit de Amstel.

Naar goed Amsterdams gebruik heeft de hoofdstad zich bij het klimaatprobleem nog ambitieuzere doelen gesteld dan de landelijke overheid. Terwijl 'Den Haag' een reductie van de CO2-uitstoot van 30 procent nastreeft in 2020, stelt Amsterdam zich een 40 procent reductie ten doel in 2025. In beide gevallen is het ijkpunt 1990. Amsterdam wil kortom een voorhoedepositie innemen als het gaat om duurzaamheid.

Dat moet worden gerealiseerd door een combinatie van maatregelen die de gemeente zelf treft, door samenwerking met het bedrijfsleven, door programma's voor Amsterdammers met een smalle beurs en voor innovatieve ondernemers. De gemeentelijke organisatie wordt sinds 2007 onder een groen vergrootglas gelegd: het gemeentelijk wagenpark, de verlichting, de werkprocessen, schoonmaak, catering, gebouwen en natuurlijk de it-infrastructuur.

Een van de gestelde subdoelen is bijvoorbeeld alle gebouwen uiterlijk in 2015 CO2-neutraal te maken. Dat geldt ook voor de kantoren in de Stopera. De verlichting is er al aangepakt. Alle 4650 tl-armaturen zijn vervangen door nieuwe op maat gemaakte energiezuinige armaturen. Een kostbare operatie, mede omdat architect Cees Dam het gebouw had voorzien van maatwerk plafonds en armaturen.

Arjan Okx, sectormanager Facilitair bedrijf: “Deze armaturen zijn vervangen door een vergelijkbaar ontwerp met TL5-buizen voorzien van daglichtregelingen. Het systeem werkt met ‘veegpulsen’ waardoor om zeven uur ’s avonds alle verlichting wordt gedoofd. Wie langer wil werken moet de verlichting weer inschakelen. Om negen uur volgt een tweede puls.” Het project heeft een besparing van 53.000 euro op de jaarlijkse energiekosten opgeleverd.

Warmte/koude-opslag

Maar dit terzijde. We zijn hier vooral voor het nieuwe rekencentrum dat in de voormalige atoomschuilkelder van de Stopera wordt gebouwd en nog in 2010 volledig operationeel moet worden. Dat was overigens de eerste beslissing: op het dak of in de kelder. Vooral vanwege de energie-efficiëntie werd uiteindelijk voor de kelder gekozen. In de catabomben van de Stopera staan inmiddels de eerste computerracks met een watergekoelde achterplaat.

Opvallend is dat de computers zijn samengebracht in een compacte container met eigen klimaatbeheersing. Omdat daar normaal gesproken geen mensen komen kan men er de temperatuur laten oplopen tot 35 graden. Mensen kunnen slecht tegen zo'n tropische temperatuur, maar voor computers is het geen probleem. Dat scheelt al een enorme slag in de koeling. De systeembeheerders benaderen de servers op afstand via laptops.

Waterkoeling is dus terug in het datacenter. Amsterdam gebruikt de Amstel voor koelwater. Maar er is meer, zoals een systeem voor warmte/koude-opslag in de bodem. Het rekencentrum wordt aangekoppeld op de warmte/koude-pompen die al eerder in de Stopera waren geplaatst.

De warmte die de computers afgeven wordt in de zomer in de grond opgeslagen en in de winter weer gebruikt om het stadhuis op te warmen. De combinatie van maatregelen leidt volgens Okx tot een energiebesparing van zo'n 40 tot 60 procent ten opzichte van het huidige rekencentrum.

Niet dat dit allemaal even vanzelfsprekend is. Okx benadrukt dat er in de groene sector nog een hoop ontmythologisering nodig is. Uit recente onderzoeken zou bijvoorbeeld blijken dat de in groene kringen veelgeroemde warmte/koude-opslag in de praktijk vaak veel minder presteert dan vooraf belooft. Bestaande installaties worden volgens hem slecht gemonitord.

Daarbij moet je kunnen garanderen dat je netto op jaarbasis even veel warmte afneemt als opslaat, anders warmt de ondergrond langzamerhand op. Tenslotte kan de techniek slechts op beperkte schaal worden toegepast anders gaat de warmte- of koudebellen elkaar beïnvloeden en krijg je onbedoelde ondergrondse warmteuitwisseling.

Centralisatie

Veel winst verwacht Amsterdam tenslotte te halen uit de centralisatie en virtualisatie van de vele servers die nu bij de diverse Amsterdamse diensten en stadsdelen worden gebruikt. Okx verwacht een stevige centralisatie als het nieuwe rekencentrum in de lucht is.

Dat wordt volgens Okx geen gedwongen winkelnering: “We zullen met marktpartijen via open inschrijving gaan concurreren. Maar als grootverbruiker van energie koopt de gemeente zeer goedkoop in, en daar ligt al een interessant voordeel ten opzichte van de markt.”

Naast de al bij het Servicehuis ICT - het shared servicecentrum van het concern Amsterdam - aangesloten diensten hebben diverse organisaties (o.a. Muziektheater, Stadsdeel Centrum, DPG Geoinfo, IBA, DMO en PMB) te kennen gegeven gebruik te willen maken van deze ruimte in de kelder van het Stadhuis. Hiermee zou een rendabele exploitatie zijn gegarandeerd.