Duurzame stroomvreters

De huidige spurt in het aanbod van datacenter-ruimte vormt een zware aanslag op het elektriciteitsverbruik in Nederland. Toch bieden juist hypermoderne datacenters kansen om de Nederlandse IT de komende jaren duurzamer te krijgen.

Dit concludeert onderzoeksinstituut Tebodin in het rapport de 'Energiemonitor ICT 2008' dat het in opdracht van het ministerie van Economische Zaken opstelde.

In Nederland nam het totale elektriciteitsgebruik in 2008 toe met 6 procent in vergelijking met 2006, maar de energiebehoefte van IT groeide in die twee jaar twee keer zo hard met 12 procent.

In 2008 verbruikte de Nederlandse IT 9,5 TWh aan elektriciteit, 7,7 procent van het totale elektriciteitsgebruik in Nederland. In 2006 lag dit percentage nog op 7,3 procent.

Als de overheid en het bedrijfsleven op aanzienlijke schaal met besparingsmaatregelen aan de slag gaan zal het energieverbruik van IT in 2020 uitkomen op 12 TWh. Dat is een stijging met 37 procent. Eenderde van die stijging is al in 2010 bereikt, dus in twee jaar tijd.

Volgens Tebodin is de stijging tussen 2006 en 2008 voor een belangrijk deel toe te schrijven aan de sterke groei van het aantal datacenters in Nederland. De energiebehoefte van datacenters groeide met 52 procent ten opzichte van 2006. In een eerder rapport uit 2007 hield Tebodin rekening met een groei van 33 procent.

De groeispurt van deze stroomvreters is nog niet ten einde. De markt voor datacenters neemt naar verwachting de komende twee jaar nog toe met 55.000 vierkante meter tot ruim 250.000 vierkante meter. Tebodin verwacht dat datacenters over twaalf jaar, in 2020, 2,5 tot bijna vier keer zoveel energie opslurpen als in 2008.

Dat hoeft niet per se desastreus te zijn voor de energieconsumptie van IT. Door uitbesteding van it-diensten naar deze datacenters kan het elektriciteitsverbruik van IT in kantoren met de helft naar beneden, mits deze organisaties ook andere energiebesparende maatregelen nemen.

De verhuizing van it-activiteiten naar datacenters is gunstig, omdat deze centra aanzienlijk efficiënter koelen dan traditionele serverruimtes. De overheid ziet erop toe dat datacenters duurzaam zijn.

Zo neemt de Dienst Milieu en Bouwtoezicht te Amsterdam het initiatief voor efficiëntie-eisen in de Bouwvergunningen voor wat betreft zeer efficiënte koelinstallaties in datacenters. Omdat de regio Amsterdam zo veel datacenters kent, is het energiebesparende effect van deze maatregel aanzienlijk.

Van de energie voor ict nemen de huishoudens 67 procent voor hun rekening en de ict-infrastructuur 20 procent (10 procent datacenters en 10 procent mobiel en vast netwerk). Kantoor-ict is dan goed voor 13 procent.

De groei van het ICT gerelateerde elektriciteitsgebruik was de afgelopen twee jaar in lijn met de verwachtingen. Frank Heemskerk zegt in een begeleidend schrijven aan de Tweede Kamer: "De studie van Tebodin wijst wel op een voorzichtige kentering van de snelle groei van het elektriciteitsgebruik."

De stijging tussen 2006 en 2008 is geheel toe te schrijven aan de sterke groei van het aantal datacenters en de toename van pc- en internetgebruik thuis. De toename van energiegebruik door datacenters liep flink uit de pas met 52 procent groei ten opzichte van 2006. Er was met 33 procent gerekend

Deze versnelde ontwikkeling zal zich hoogwaarschijnlijk doorzetten in de komende jaren. Tebodin verwacht dat over twaalf jaar, in 2020, datacenters 2,5 tot bijna vier keer zoveel energie opslurpen dan in 2008.

Ter vergelijking: energieverbruik van kantoren blijft gelijk, of kan zelfs afnemen met 50 procent. Dat is afhankelijk van lijnen volgens het 'Global Economy scenario met beperkte aandacht voor energiebesparing, ofwel het 'Best Practise scenario' met een hoge prioriteit voor energiebesparing. 'Best practise' heeft volgens Tebodin de meeste kansen.

Volgens de 'Best Practise schatting zou het energieverbruik voor ict in 2020 uitkomen op 12 TWh, tegen 9,5 in 2008. Dat is een stijging met 37 procent in totaal. (in het rapport wordt door een rekenfout 26 procen tgenoemd) Van die 37 procent wordt al ruim een derde gedeelte tot en met 2010 bereikt, dus in twee jaar tijd. Echter, er is door Tebodin geen rekening gehouden met effecten van de recessie daar dit mogelijk was.

Bij huishoudens is de verwachte groei tot 2020 in totaal 20 procent. Dat komt mede door een nieuwe Europese verordening voor het stand-by gebruik van apparatuur. Hierdoor stand-by aandeel van apparatuur in huishoudens in het totale elektriciteitsgebruik bedroeg in 2008 maar liefst 22 procent, mede door de snelle groei van gebruikv an lcd- en plasma tv'-schermen. Dit wordt 6 procent, ofwel tenminste 1 TWh/ besparing per jaar.

Internetgebruik door huishoudens steeg met 8 procent per jaar tot bijna 7 uur per week. Er is nu 77 procent penetratie van desktop en 51 procent van laptops in huishoudens. Meer laptop gebruik leidt ook tot besparing.

Kantoren deden het afgelopen jaren al relatief goed met vrijwel gelijkblijvend energieverbruik voor ict. Ook hier helpt meer laptop- en tft-schermgebruik, maar ook uitbesteding van ict-diensten die tot efficiënter energieverbruik leidt maar dus ook groei bij de genoemde datacenters. Maar onder de streep is uitbesteding gunstig omdat datacenters efficiënter koelen.

In netwerken was de Sneller dan voorziene umts-uitrol sinds 2006 negatief. Positief is de uitschakeling van de mobiele netten van Telfort (overgenomen door KPN) en van Orange (naar T-Mobile), waarbij effecten voor energiebesparing van de laatste vooral in 2009 en 2010 spelen. Verder uitschakelen van het oude (pstn) telefoonnet en overgang naar glas en All-IP zijn gunstig de komende jaren.