‘Bestuurbaarheid is belangrijker dan mooie architectuur’

In een serie van zes geven deskundigen hun visie op het vakgebied enterprise-architectuur. Arco Groothedde van Het Kadaster bijt het spits af.

Na de jachtige dotcomjaren vindt er een zekere herwaardering plaats van ‘architectuur’: niet alleen snel bouwen, maar ook goed. Het vakgebied wordt ondertussen volwassen, een vak met een groeiend aantal methoden, talen en classificaties.

Wat is het belang van architectuur voor het Kadaster?

“Het Kadaster staat voor stevige veranderingen. Architectuur helpt bij het inrichten van een nieuwe organisatie. Architectuur is daarbij vooral voor de lange termijn en minder gerelateerd aan de directe bedrijfsvoering. Architectuur kan wel helpen bij een actueel vraagstuk als kostenreductie. Het geeft inzicht in waar het mogelijk met minder toe kan. Wat doet er toe en wat niet. Bij onderwerpen als flexibiliteit, schaalbaarheid en sourcing is een overall architectuur als referentiekader wel handig.”

Wat is de toegevoegde waarde?

“Ik geloof in architectuur, maar ik heb er ook zorg over. Voor mij als bestuurder staat de bedrijfsvoering centraal en is ict ondersteunend. Architectuur is in mijn waarneming vaak naar binnen gericht en daarmee gericht op ict in plaats van op de bedrijfsvoering. Architecten zoeken de generieke onderwerpen en missen daardoor de unieke brug met de business. Er wordt met diverse modellen gewerkt, een brede basis gelegd, soa toegepast, maar de uitkomst matched niet met de business.

Door ver doorgevoerde genericiteit herkennen de twee businessonderdelen binnen het Kadaster zich onvoldoende in de platen. De voordelen van het ontdubbelen wegen in de praktijk niet op tegen de helderheid van de besturing die hierdoor verloren gaat. Generieke oplossingen zijn niet perse de beste oplossing voor de business. Kijk als architect naar de belangen van de business. Het inrichten van Business/it-alignment lukt nog wel, maar het lukt nog niet om dan met architectuur de volgende stap te zetten.”



Welke EA-methoden gebruikt u en waarom?

“Binnen het Kadaster hanteren we naar mijn weten nog niet duidelijk een methode. Voor het Kadaster is de keuze voor soa als architectuurstijl het uitgangspunt voor nieuwe modules en is werken met Webservices een wezenskeuze. Verder hebben we het Nora-referentiemodel vertaald naar een Kadaster referentiearchitectuur.

Het denken in logische brokken geeft richting. Maar de detaillering van verschillende methoden en van de Nora werkt belemmerend en remt. De hoofdplaat is dan wel oké, maar hou het daar dan bij. Onze Kadaster referentiearchitectuur is grof opgezet, maar de neiging bestaat om te gaan generaliseren en te detailleren. Daarmee verliest het de herkenbaarheid. Je moet niet alles willen normaliseren. Kijk als architect naar de belangen van de business.”

Is kennis van een of meer EA-methoden een graadmeter voor de professionaliteit van een
architect?

“Kennis van methoden? Een architect moet de business kennen. Ict is een wereld van professionals en die heeft zijn eigen dynamiek. Architecten zijn professionals. Professionals zijn vaak inflexibel. Het risico is dan ook groot dat architecten inflexibel zijn. Architecten hebben dan moeite om buiten de kaders van al die methoden te treden. Ze hebben ook moeite om te accepteren dat iemand anders er over gaat en de beslissing neemt. De architect blijft dan hangen in waar die zelf voor staat in plaats van te kijken wat de organisatie nodig heeft. Architecten worden daarmee wetsbewakers: ‘ik had het toch gezegd...’. Als architecten macht krijgen dan gaat het bedrijf kapot.

Is kennis van EA-methoden van belang voor ieder die in opleiding is voor enterprise-architect?

Een professionele architect hoort in een adviesrol, heeft een open mind, legt een advies voor en laat de beslissing bij de bestuurder. Daarin moet de architect niet ééndimensionaal denken, maar scenario’s maken. Zorg dat een bestuurder uit drie oplossingsrichtingen kan kiezen. Zet het belang in van de bedrijfsvoering en van de bestuurbaarheid bij het architectuurdenken. Dit betekent niet iets voor de kennis van methoden, maar wel voor de competentiekant. Nu is er sprake van meer dan tachtig procent inhoud. Dat moet ombuigen naar minimaal vijftig procent communicatie, redenering en advisering.”

Welke toekomstontwikkeling voorziet u voor EA en EA-methoden?

“Architectuur is in toenemende mate een missie met een krediet op de toekomst. Maar hoe hard is dat krediet? Ze worden in de praktijk nauwelijks ingeboekt of blijken niet in lijn met de behoefte van de business. Ict-ontwikkelingen zijn in die zin al überhaupt nauwelijks bij te houden. Architecten hebben hier in hun denken moeite mee. Als architectuur zich wil ontwikkelen, dan moeten architecten ervoor zorgen dat de bedrijfsvoeringtaken herkenbaar zijn in de architectuur. Architectuur moet richtinggevend zijn. De verdere toepassing en detaillering is dan een gewogen afweging waarbij business en ict betrokken zijn. Het gaat om de ondersteuning van een gezonde bedrijfsvoering met de juiste checks en balances.”