‘Belastingdienst mist cio’

De verantwoording voor IT is niet goed belegd in de ambtelijke top van de Belastingdienst. Door deze fundamentele fout in de organisatiestructuur zal een regie-orgaan dat onder aanvoering van het Ministerie van Financiën van buitenaf de problemen te lijf gaat weinig effect hebben.

Dat is de mening van Arie van Deursen, hoogleraar software engineering aan de TU Delft.Van Deursen reageert hiermee op de ingreep van staatssecretaris De Jager van Financiën, nadat de Tweede Kamer het vorige week 'helemaal gehad had' met de Belastingdienst omdat zevenhonderdduizend aangiftes spoorloos verdwenen waren en opnieuw zullen moeten worden ingediend.
Maar diezelfde Tweede Kamer heeft wel bijgedragen aan het ontstaan van de problemen, meent Van Deursen. De fiscus werd de afgelopen jaren opgezadeld met tal van nieuwe grote projecten, zoals de invoering van de zorgtoeslag, de huurtoeslag en Digid, terwijl het volkomen duidelijk was dat de systemen van de dienst al kraakten en er geen nieuwe taken bij konden hebben. Van Deursen: "Je kunt grote systemen als van de Belastingdienst niet straffeloos blijven aanpassen. Op een gegeven moment moet je de tijd nemen om de interne structuur te onderzoeken en te repareren. De Tweede Kamer zou zich daar veel meer bewust van moeten zijn."
Dit besef lijkt onderhand door te dringen, want De Jager heeft vorige week aangegeven dat de fiscus er de komende tijd geen nieuwe taken meer bij mag krijgen, zoals de geplande AOW- heffing en de kilometerheffing.
De Belastingdienst draagt zelf ook schuld aan de problemen, vindt van Deursen. "De hele top van die dienst had als één man voor die plannen moeten gaan liggen. Dat is niet gebeurd. Het meest fundamentele probleem van de Belastingdienst is dat er geen verantwoordelijke voor de IT in de hoogste leiding zit. De technici bij de dienst weten wel waar de problemen zitten, maar dat dringt niet goed door tot het management. Daarom zou er dus een cto of cio moeten komen."
Nog fundamenteler vindt hij het feit dat Nederland onvoldoende investeert in de ontwikkeling van kennis over het management van grootschalige en complexe softwaresystemen. "Verschillende universiteiten en bedrijven hebben herhaaldelijk geprobeerd de overheid daartoe te bewegen, maar telkens werden deze voorstellen afgewezen. Nu staat de Belastingdienst openlijk te kijk. Maar de situatie bij de Belastingdienst is zeker niet uniek. Het is wachten op het volgende geval."
'De fiscus mag er de komende tijd geen nieuwe taken meer bij mag krijgen, zoals de kilometerheffing.'