Weekmakers 20-06-2007: Hoeveel verspilt de overheid aan mislukte it-projecten? - Is Vista oneerlijke

HOEVEEL VERSPILT DE OVERHEID AAN MISLUKTE IT-PROJECTEN?

...vier tot vijf miljard euro. Volgens wetenschappers geciteerd in Trouw zou de Nederlandse overheid jaarlijks vier tot vijf miljard euro verspillen aan geheel of goeddeels mislukte automatiseringsprojecten. De journalist in kwestie zegt er nog fijntjes bij: dat is net zo veel als de hele Betuwelijn heeft gekost. Dan hebben we het kennelijk over een nationaal trauma. Wakkere Nederlandse parlementariërs reageren zoals mag worden verwacht: Kamervragen! Het CDA wil zelfs direct een parlementair onderzoek. Kamerlid Hessels weet direct al een van de oorzaken: gebrek aan coördinatie.

Eerst even terug naar de bedragen: dat lijkt - afgaande op het Trouw-artikel - toch in hoge mate natte vingerwerk: een wetenschapper heeft een extrapolatie gemaakt van Amerikaans onderzoek. Een interessante theoretische exercitie wellicht, maar empirische Nederlandse feiten, althans recente, lijken te ontbreken.

Dat maakt de boodschap natuurlijk zwakker. Aan de andere kant weet elke insider hoeveel projecten er sneven. Dat dit bij de overheid nog een graadje erger is, vast. In ieder geval komen die problemen en mislukkingen meer in de publiciteit: het hulpdienstensysteem C2000, de krakkemikkige stemcomputers, de mislukte aanbesteding van het centrale personeelssysteem P-Direkt, de standaardisatie van contentmanagementsystemen en de problemen met de huurtoeslag.

Maar is gebrek aan 'gebrek aan coördinatie' de hoofdoorzaak? Politici nemen te vaak besluiten zonder zich te bekommeren over de uitvoerbaarheid. De overhaaste wijze waarop de Belastingdienst de uitvoering van de huurtoeslag in de maag kreeg gesplitst, is wat dat betreft exemplarisch. Bij andere projecten ontbreekt het meer aan regie dan aan coördinatie. Het verschil: niemand is de baas en niemand is eindverantwoordelijk. Zeker bij ambitieuze departementoverschrijdende plannen is dit een recept voor falen. Als je toe wilt naar een flexibeler, meer geïntegreerde overheid - wat men wel eens ‘De Andere Overheid' noemde en nu misschien wel 'mijnoverheid.nl' - dan moet er meer regie worden gevoerd. Dan moet er iemand eindverantwoordelijk zijn. Bij projecten waar dat niet mogelijk blijkt, kun je ambitieuze interdisciplinaire initiatieven beter achterwege laten. Maar neem me niet kwalijk. Laten we eerst het parlementair onderzoek afwachten.

IS VISTA ONEERLIJKE CONCURRENTIE?

...volgens Google wel. Google heeft Microsoft beschuldigd van oneerlijke concurrentie. Microsoft zou het Vista-gebruikers lastig maken alternatieve desktopzoekmachines, waaronder Google Desktop Search, te gebruiken. De praktijk is voor Google natuurlijk nog minder rooskleurig: de in Vista gebouwde zoekfunctie maakt andere pc-zoekprogramma's gewoon overbodig.

Tja. Bij elke vernieuwing van Windows speelt de vraag actueel of de veroordeelde monopolist niet bezig is zijn piketpaaltjes rond het Windows-platform op oneigenlijke wijze wat op te schuiven. De 'Netscape-truc' - een applicatie in Windows integreren om een concurrent uit te schakelen - mag het bedrijf sinds de veroordeling in 2004 niet zomaar meer toepassen. Sindsdien moet Microsoft bij elke vernieuwing afwegen of een concurrent met recht kan claimen dat er misbruik wordt gemaakt van de monopoliepositie. Is dat met die nieuwe zoekfunctie het geval? Dat lijkt evident, maar Microsoft kan argumenteren dat er al lang een zoekfunctie in Windows zat, alleen een hele slechte.