Online handtassenpiraat

Op 4 juni 2008 legde een Franse rechtbank eBay een boete op van 20.000 euro omdat één namaakhandtas van Hermès te koop was aangeboden via de veilingwebsite; een nieuw juridisch dieptepunt in de toepassing van de Europese ecommercewetgeving.
Via veilingwebsites worden talloze items van dubieuze oorsprong verkocht. Microsoft heeft bij steekproefaankopen eind 2007 bijvoorbeeld nog vastgesteld dat een substantieel deel van de softwarekoopjes illegale software betrof. In tegenstelling tot Hermès start Microsoft vervolgens rechtszaken tegen de eigenlijke aanbieders en niet tegen de virtuele marktplaats.
De beslissing van de Franse rechtbank is een illustratie van de clash tussen het traditionele juridische denken en de Europese e-commercewetgeving. Op Europees niveau werd al in 2000 wetgeving aangenomen om de aansprakelijkheid van sommige online dienstverleners te beperken. Hosting providers zijn daardoor - binnen bepaalde grenzen - beschermd tegen aansprakelijkheidsclaims, en zijn niet verplicht om actief te zoeken naar illegaal materiaal op hun systemen.
De Franse rechtbank ontkent niet dat eBay als een soort hosting provider moet worden beschouwd, maar de rechtbank hecht meer belang aan eBay's rol als veilingorganisator. En in die rol is zij verplicht om als ‘goede huisvader' te verhinderen dat er illegale waar worden aangeboden. De rechtbank stelt dat eBay onvoldoende toezicht heeft uitgeoefend: men had bijvoorbeeld aanbieders kunnen verplichten ook het serienummer, modelnummer, certificaat van echtheid enzovoort kenbaar te maken, om potentiële kopers en merkhouders in staat te stellen de authenticiteit te controleren.
Volgens mij spelen nationale sentimenten de rechtbank parten: het Franse Hermès wordt beschermd tegen een grote Amerikaanse multinational. Maar de veilingsite eBay is één van de beste leerlingen van de klas in de strijd tegen namaak; merkhouders wordt diverse faciliteiten geboden de verkoop van namaakproducten te blokkeren. Wanneer het gedrag van concurrerende veilingsites dus wordt meegewogen, zou eBay wel als een goede huisvader worden gekwalificeerd.
De opgelegde schadevergoeding is dan ook buiten alle proportie, te meer omdat de echte identiteit van de verkoopster van de handtas bekend is. Vanuit juridisch oogpunt begrijp ik de moeilijkheid om het begrip ‘hosting provider' toe te passen op sites als eBay. Maar het onomwonden terzijde schuiven van het speciale aansprakelijkheidsregime door verwijzing naar een tweede rol, gaat toch wel in tegen de geest van de Europese wetgeving. En helaas is de Franse rechtbank niet de enige die de nieuwe e-commercewetgeving nog niet heeft verteerd.  

Patrick van Eecke