Online aansprakelijk

In Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en sinds kort ook Australië bestaan serieuze plannen om internetproviders te verplichten abonnees af te sluiten die drie keer betrapt zijn op het illegaal uitwisselen van auteursrechtelijk beschermde bestanden.
Deze voorstellen zijn zeer problematisch. Internet is een basisvoorziening, waarvan afsluiting grote gevolgen kan hebben voor de getroffen gebruiker, dan wel zijn familie of collega's. Daarbij moet een provider politie en rechter tegelijk zijn - een rol waarvoor ze niet zijn opgeleid, die veel administratie en kosten met zich meebrengt en die belangrijke vragen van privacy en vrijheid van meningsuiting opwerpt. Waarom zijn de wetsvoorstellen trouwens beperkt tot auteursrechtelijke inbreuken? Online-verkoop van namaakproducten, versturen van spam, online pestgedrag en racistische uitlatingen op allerhande forums zijn óók serieuze problemen.

Eerder al hebben tal van Europese rechtbanken providers verplicht controversiële websites te blokkeren of content filters te installeren. Zo verplichtte een Deense rechter onlangs een provider de toegang tot de bekende site ThePirateBay te blokkeren.
De trend om online-tussenpersonen verantwoordelijk te stellen voor het gedrag van hun klanten, contrasteert scherp met de onderliggende filosofie van de Amerikaanse en Europese e-commercewetgeving. In de offline-wereld is sinds lang aanvaard dat tussenpersonen aansprakelijk kunnen zijn voor het gedrag van anderen. Bij de opkomst van internet rees de vraag of deze principes konden blijven gelden in de online-wereld, gezien zowel het enorme aantal gebruikers waarvoor een tussenpersoon zoals een provider optreedt als de bijkomende moeilijkheid om al de inhoud te controleren. Na wat initiële aarzeling oordeelden rechters dat de offline rechtsregels ook online gelden, met enkele pijnlijke vonnissen tot gevolg.
Maar omdat dergelijke vonnissen de groei van internet dreigden te smoren, voerde de Europese wetgever in 2000 een afwijkend aansprakelijkheidsregime voor internetproviders en webhostingbedrijven. Deze wetgeving lijkt echter nooit goed verteerd te zijn door rechters, die elke mogelijkheid lijken aan te grijpen om de traditionele aansprakelijkheidsregels te laten primeren boven het speciale online regime. Met beslissingen tot gevolg die soms flagrant in strijd zijn met de Europese e-commercewetgeving.
De trend lijkt met andere woorden om de online- en offlinewereld weer gelijk te behandelen. Terug naar af dus. Ondertussen duiken er signalen op dat de Europese wetgever de e-commercewetgeving wil moderniseren. Gaat de geschiedenis zich herhalen?

Patrick Van Eecke