Kroes doet het weer

Opera versus Explorer: Europees commissaris Neelie Kroes grijpt de antitrustregels aan om een weinig succesvol Europees bedrijf te beschermen tegen een succesvolle concurrent van buiten de Unie. Of niet soms?
Ik weet dat dit niet de gangbare interpretatie is van de nieuwe procedure tegen Microsoft. Niet in Europa en zelfs niet in Amerika – maar dàt kan snel omslaan. Stel dat de onderzoeken tegen Intel en IBM straks ook tot officiële procedures van de Europese Commissie leiden, dan is het hek in ieder geval van de dam.
Voor het geval u het nog niet gemerkt mocht hebben: we zitten middenin een wereldwijde recessie. Op zo’n moment steken protectionistische reflexen de kop op. Dat gebeurt nu al in de VS en binnen enkele Europese lidstaten (waar elke lidstaat “zijn” bank de hand boven het hoofd houdt). Een Europees protectionisme gericht naar de buitenwereld, is geen haar beter.

In Amerika ging de nieuwe Europese klacht tegen Microsoft een beetje aan de media voorbij, in de dagen voor de inauguratie van president Obama. Maar wie de Amerikaanse verkiezingscampagne en de eerste steunmaatregelen goed heeft gevolgd, heeft gemerkt dat enig protectionisme Obama niet vreemd is. In de strijd om de Democratische nominatie viel hij het NAFTA handelsverdrag aan. Zijn rivaal – nu buitenlandminister – voelde zich niet geroepen dat verdrag te verdedigen. Ook al was NAFTA één van de grote successen van haar echtgenoot, Bill Clinton.
Het is geen goed idee om op een moment als dit elkaars topbedrijven om de oren te slaan met antitrustklachten. We zitten nu in een heel andere context. Midden de jaren ’90 was Microsoft té succesvol en te machtig geworden. Zijn dominantie was nadelig voor de markt. Want Microsoft had er alle belang bij om nieuwe ontwikkelingen – zoals de doorbraak van het internet – te blokkeren of naar eigen smaak bij te kleuren. Microsoft saboteerde de opkomst van Java- en van universele webstandaarden. En – oh ja – het lichtte Netscape een voetje. Voor die laatste misstap werd het bedrijf in 2000 veroordeeld. In de Verenigde Staten. De Europese veroordeling in 2004 was daarvan gewoon een uitloper.

Vandaag zou Europa er beter aan doen, zijn eigen technologiebedrijven competitiever te maken. Obama doet dat al: hij wil de Amerikaanse it-sector dikke pakken dollars toeschuiven als onderdeel van zijn relanceplan. Zo wordt er zwaar geïnvesteerd in breedbandinfrastructuur en e-health. Met wat slechte wil, kun je daar ook een protectionistische reflex in ontwaren (of dacht je dat die nieuwe breedbandinfrastructuur zal worden gelegd door BT en France Telecom?). En met hun koffers en bestelboekjes vol dankzij de overheid, kunnen de Amerikaanse technologiebedrijven keihard concurreren op de buitenlandse markten. (Maar is dat eigenlijk niet al tientallen jaren het geval?)
Ik ga hier niet pleiten voor een terugkeer naar de nationale it-boegbeelden zoals wij die in de jaren ’80 kenden – Bull in Frankrijk, Nixdorf in Duitsland, Philips in Nederland. Integendeel: laat de markt maar spelen. Maar geef ondertussen die markt wel zuurstof, door te kiezen voor innovatie en voor investeringen in infrastructuur. Niet voor – al dan niet gecamoufleerd – protectionisme.