De vloek™ van Succes®

Merkenrecht is een boeiend onderdeel van de juridische praktijk. Zo verzocht Microsoft enkele maanden terug Van Dale het werkwoord 'msn'en' uit het woordenboek te schrappen. Het is immers een beschermde merknaam.
Of een merk beschermd kan worden, hangt vooral af van zijn zogenaamd onderscheidende vermogen. 'RekenBlad' kan bijvoorbeeld niet als merknaam voor een spreadsheet worden aanvaard, omdat dat woord te beschrijvend is en het desbetreffende product niet genoeg onderscheidt van de concurrerende producten.
Hoewel 'MSN' aanvankelijk een sterk merk was, dreigt het door zijn populariteit zijn eigen graf te delven. Afgaande op het taaltje dat ik al wel eens opvang bij tieners, dreigt msn'en een generieke beschrijving te worden voor 'chatten', ongeacht de software die gebruikt wordt. Waardoor het onderscheidend vermogen, en dus de merkenrechtelijke bescherming van de merknaam 'MSN' dreigt weg te vallen.
De ironie is dat houders van populaire merken een evenwicht moeten proberen te vinden tussen populariteit (goed voor de verkoop) en overdreven populariteit (risico van verwatering, met marktwaarde nul als resultaat). Maar eens het merk geregistreerd is, heeft de merkhouder niet zoveel mogelijkheden om op te treden tegen een generaliserend gebruik van zijn merk: een taal gaat tenslotte zijn eigen gang. Vandaar dat advocaten van merkhouders eerst beleefde brieven schrijven dat het generaliserend gebruik van het merk niet geapprecieerd wordt. Vandaar ook dat - vooral Amerikaanse - merken vaak tot in den treure vergezeld worden van de symbolen ^TM en ®. Geen van beide symbolen is strikt vereist, maar ze maken duidelijk dat een merk werd aangevraagd, of bekomen. Opname in een woordenboek is echter het ultieme bewijs van het verwaterd gebruik van een woord.
Microsoft is niet de enige die hiervan 'last' heeft. Apple's iPod (of minstens het woorddeel 'pod') gaat dezelfde weg als Sony's walkman, Adobes Photoshop en de 3M post-it notes op uw monitor.
Interessant is ook de flater van de website Startpagina.nl, die op zijn eigen homepage claimde dat "Startpagina dé startpagina van Nederland is". Met die slogan gaf zij zelf te kennen het woord 'startpagina' als een generiek woord te beschouwen en haalde vervolgens bakzeil bij de rechter toen zij haar merk probeerde te verdedigen tegen gebruik door een concurrerende website.
Buiten de it-sector zijn er vele voorbeelden van verwaterde merken, zoals aspirine, valium, linoleum, kleenex, jacuzzi's en cellofaan.

Patrick Van Eecke