De krachten van Porter

Kent u het principe van de vijf krachten van Michael Porter? Hij ontwikkelde dit model om de strategie van een onderneming te analyseren. De vijf krachten die hij onderscheidde zijn: de onderhandelingsmacht van klanten, die van leveranciers, de dreiging van nieuwkomers, vervangingsproducten en concurrentie.

Maar je kunt dit model natuurlijk ook toepassen voor een interne it-afdeling. Sterker nog: inzicht in die krachten lijkt me een essentieel onderdeel van goede governance. Het gaat me dan niet om meer of minder macht voor het it-departement, maar om inzicht om tot betere besluiten te komen.

We lopen het rijtje even af. De onderhandelingsmacht van klanten? Tja, wie is de klant van de it-afdeling. Dat is direct een lastige. In veel organisaties is dat niet zo duidelijk. Als interne diensten niet gefactureerd worden is het voor de gebruiker erg moeilijk om zich te laten erkennen als klant en valt het vaak ook niet mee eisen te stellen. Anders geformuleerd: de eindgebruiker voelt zich geen eigenaar van zij n eigen toepassingen.

Wie de leveranciers zijn, is meestal wel duidelijk. Hun onderhandelingspositie hangt natuurlijk af van de kwaliteit van de inkopers, maar ook van de regels, procedures en criteria die organisaties voor selectie en aanschaf van it-producten hebben vastgelegd en daadwerkelijk gebruiken.

Dan de dreiging van nieuwkomers. Er is natuurlijk de thematiek van de outsourcing. Maar van oudsher komt het voor dat gebruikers of afdelingen zich rechtstreeks tot bepaalde leveranciers wenden buiten de it-afdeling om. Iets om in de gaten te houden. Maar het toestaan van dergelijke alternatieven houdt ook it-afdelingen alert en kan er voor zorgen dat de druk op onderbemande it-afdelingen wordt verlicht. Deze kracht beheersen betekent een evenwicht inbouwen tussen gezonde prikkels en noodzakelijke limieten.

Vervangingsproducten. Een goede vervangingsstrategie moet eigenlijk vast corvee zijn voor een it-afdeling: welke producten of projecten zijn verouderd of voegen weinig meer toe? Alles wat afgeschaft kan worden zonder dat de efficiëntie van de onderliggende bedrijfsprocessen gevaar loopt, hoort op dit lijstje.

Wie ten slotte zijn de concurrenten van de it-afdeling? Dat zijn zowel it-activiteiten van andere afdelingen als externe dienstverleners.

Wie deze vijf krachten kan analyseren en beheersen op een manier dat het de belangen van de hele onderneming dient, heeft zijn it-zaakjes optimaal op orde. Hoe volwassen is uw it governance?