Databanken altijd beschermd?

De meeste it-professionals weten dat teksten en broncode automatisch beschermd zijn door het auteursrecht. Minder bekend is dat ook de inhoud van databanken beschermd is door een speciaal recht. Dit 'databankrecht' is vrij beperkt, maar cruciaal voor bepaalde producenten.
Sommige databanken worden wel door het auteursrecht beschermd, bijvoorbeeld als het een originele indeling of selectie van items betreft. Daarnaast kunnen de individuele items onder het auteursrecht vallen, zoals de indivuele lemma's uit een woordenboek. Een producent die ontdekt dat een concurrent dergelijke items kopieert, kan zonder veel zorgen naar de rechter stappen.
Dat gaat niet op voor databases met 'inspiratieloze'  items, zoals telefoonboeken en lijsten met beurskoersen of chemische codes. De individuele items zijn niet beschermd door het auteursrecht omdat elke 'originaliteit' ontbreekt. Vóór het bestaan van databankrecht was het dan ook erg moeilijk om juridisch op te treden tegen kopieerders. Sinds 1996 bestaat echter een Europese richtlijn die elektronische en niet-elektronische databanken beschermt waarvoor een "substantiële investering" in tijd, geld of moeite werd gedaan om deze samen te stellen of actueel te houden. Die voorwaarde is erg beperkend, omdat de investeringen die werden gedaan om de individuele items aan te maken (zoals het schrijven van een encyclopedie-artikel) niet relevant zijn. Enkel de investeringen voor het verzamelen of up-to-date houden van de databaserecords komen in aanmerking.
Zo oordeelde het Europese Hof van Justitie in 2004 dat een uitgebreide databank met voetbalwedstrijden en -uitslagen van een nationale voetbalbond niet beschermd is, omdat die bond niet veel moeite moet doen om zo'n database aan te leggen. Op dezelfde manier wordt een telefoonboek alleen beschermd als de maker substantieel moet investeren om de lijst aan te leggen en accuraat te houden, wat allicht niet het geval is als het telefoonboek eenvoudig kan worden gegenereerd uit de klantengegevens van een telecomoperator (die sowieso worden bijgehouden). Rechtbanken hebben echter al geoordeeld dat intensieve databases zoals wekelijkse hitlijsten, lijsten met hyperlinks naar interessante websites en databanken met wetteksten beschermd zijn, ook al zijn de afzonderlijke items niet beschermd.
Zelfs als de databank beschermd is, moet de producent nog kunnen bewijzen dat een concurrent gegevens heeft gekopieerd. Producenten steken daarom vaak dummy-records in hun database om een kopiërende concurrent te ontmaskeren: gegevens van niet-bestaande personen of namen met een markante spellingsfout. Het is maar dat u het weet.

Patrick Van Eecke