Via Renaissance en Verlichting naar People, Planet, Profit 2.0

De laatste 10 jaar is het web geëxplodeerd. Digitale mondigheid heeft de wereld voorgoed veranderd. Met een knipoog naar McLuhan stel ik vast, dat media niet langer ons verlengstuk zijn - ze ZIJN de mens: "Me the Media".

Ongelijke strijd
Omdat we aandacht maar één maal kunnen uitgeven, moeten de massamedia daar nu keihard om knokken. In de nieuwe mediamassa is de strijd volkomen ongelijk. Als Darwinistische kemphaantjes mengen we ons namelijk liever actief in de communicatie, dan dat we voor de buis hangen. Ook, en misschien wel juist, als het nergens over gaat. Zoals op de meeste zogeheten "sociale netwerken". Cultuur is een mediaoorlog en een spel. Homo Ludens rulez!

Als het leven zelf
Zonder keuzemogelijkheid wint het bewegende beeld. Dat weten we van de tv-dominantie uit de afgelopen decennia. Bewegend beeld is als het leven zelf. Maar wanneer we met behoud van mediakwaliteit in hoogsteigen persoon achter de knoppen kunnen zitten, dan geven we daar de voorkeur aan. Voor een vergelijkbare revolutie, zegt mediatycoon Rupert Murdoch, moeten we bijna vijf eeuwen terug, naar de uitvinding van de drukpers in West-Europa. Rupert weet het en kocht daarom MySpace: steeds meer “gedrukte media” worden gratis, en voor we het weten, zijn ze veranderd in online-belevingen, waarin we zelf acteren via digitale identiteiten.

People, Planet, Profit 2.0
Maar het gaat echt heel veel verder dan dat. Coderen, modelleren, simuleren en programmeren. Samen zijn ze essentieel om grip te krijgen op wat we doen en wat er om ons heen gebeurt. People, Planet, Profit 2.0 is de nieuwe transformatieve combinatie van sociologie, ecologie, economie, samen met wetenschap en digitale technologie. Misschien is digitale virtualisering wel de belangrijkste bestemming van de mens en zijn wereld. Al was het maar, omdat alleen die virtualiserings-"virtue" de noodzakelijke duurzaamheid kan bewerkstelligen, waar zo dingend behoefte aan is. "Herindustrialiseren" is het toverwoord: alle manieren, waarop we "industrious" zijn, doordrenken met bits.

Renaissance 2.0
Met de vergelijking van Rupert Murdoch in het achterhoofd ligt het voor de hand om de start van een echte bitscultuur te positioneren in het eerste decennium van deze eeuw. De explosie van digitale mondigheid laat zich prima duiden als Renaissance 2.0. Behalve dat webmedia veel vertier opleveren en onzin, dragen ze ook bij tot een grotere “geletterdheid”, tot socialisering en tot groei en verbreiding van informatie en kennis. Bij de opkomst van gedrukte media was het effect niet anders. Aldus werd in de Renaissance de basis gelegd voor de Verlichting: een nog grotere bloei en groei van cultuur, wetenschap, technologie en economie.

Verlichting 2.0
Kenmerkend voor vergelijkingen is dat ze ergens mank gaan, en dat geldt ook voor de Verlichting 2.0, die we, volgend op de Renaissance 2.0, aan zien komen. De intensiteit van digitale data komt bijvoorbeeld maar deels voor rekening van de mediamondigheid van de nieuwe Renaissance. Daarnaast zullen Renaissance en Verlichting 2.0 zich met een klein faseverschil samen verder ontwikkelen in de komende decennia. Sinds de originele Renaissance en Verlichting zijn de tijden fundamenteel veranderd. Twee kenmerken en hun equivalentie staan centraal: digitale virtualisering en media-isering.

Versnelling
Cruciaal voor de ontwikkeling van onze bitscultuur was de opmerkelijke versnelling van de laatste halve eeuw. Cultuur, wetenschap, technologie en economie zijn compleet vervlochten geraakt dank zij de digitale virtualiteit, die onverwacht grote vormen heeft aangenomen. In het goede gezelschap van onder meer Bill Gates dachten we in de jaren '80 bijvoorbeeld nog, dat 640 kilobyte intern geheugen meer dan voldoende zou zijn voor elke denkbare applicatie. Maar de kilobytes (10^3) werden al gauw megabytes, gigabytes en terabytes: tegenwoordig kopen we gedachtenloos een harde schijf van 1 TB voor bijna niks. In de volgende fase van de bitscultuur voorzien we exabytes (10^18) als data-intensiteit. Daarna volgen de zettabytes en uiteindelijk de yottabytes (10^24). Verder dan dat kijken we nu nog niet, maar voor de zekerheid zijn al wel de zebi- en de yobibytes gedefinieerd. Voor de volledigheid: tussen de tera- en de exabytes horen nog de petabytes.

Onvoorstelbaarheid
Dit is wat datavloed betreft het vooruitzicht voor de aankomende Verlichting 2.0. Om een beeld te hebben bij de digitale mondigheid van de huidige Renaissance 2.0 horen we vaak, dat we jaarlijks tegenwoordig samen meer informatie creëren, dan de afgelopen 5000 jaar, sinds de uitvinding van het schrift, bij elkaar. Daar kunnen we ons niets bij voorstellen, behalve dat het onvoorstelbaar is, en dat de digitale ontwikkeling vandaag de dag kennelijk onvoorstelbaar hard gaat. Eén zekerheid is er: jaarlijks meer informatie genereren, dan de afgelopen 5000 jaar samen, is slechts een appetizer voor wat komen gaat. Wat yottabyte betreft - dat begrip legt Wikipedia aan ons uit als een stapel 1,44 MB-diskettes met een omvang van twee maal de afstand van de aarde naar de zon. Klinkt indrukwekkend, maar wat is eigenlijk een "diskette"?