Open Source vraagt om een Open Mind, geen tunnelvisie

De informatiemanager ziet het steeds vaker op zich afkomen: Open Source. Dat kan door beleid van buitenaf zijn, bij de overheid bijvoorbeeld, of van binnenuit, als experiment. In beide gevallen zal hij zich afvragen hoe hij met Open Source moet omgaan. Afwijzen of omarmen?

Wat wil of moet hij er eigenlijk mee? Gaat het erom kosten te verminderen, of zijn er juist technische redenen om op Open Source over te gaan? Gaat het om toegankelijkheid? Of is de heersende mening dat Open Source “er niet inkomt”?
Op een recent seminar over Open Source bij de overheid werd weer heel duidelijk dat het begrip Open Source op talloze manieren uitgelegd wordt, van ridicuul tot reëel. Van onwetend tot ideologisch. Voor en tegen. Van gratis software tot “geen Microsoft”.

De meningen over Open Source zijn sterk verdeeld, wat niet zelden tot heftige discussies leidt. Ruimte voor nuancering is daar niet. Je bent voor of je bent tegen. De Open Source producten zijn misschien technisch wel volwassen, de discussie daaromheen is dat nog lang niet.
Er zijn teveel halve waarheden die de ronde doen die door gebrek aan kennis als absolute zekerheden van Open Source door het leven gaan. Dat maakt het voor opdrachtgevers erg lastig om feit en fictie te scheiden.
Omdat er nog steeds geen helder gedeeld begrip van Open Source is, wordt het voor opdrachtgevers vrijwel onmogelijk om een juiste vraagstelling neer te zetten. Dus wat moet de Informatiemanager doen als hij geconfronteerd wordt met Open Source? Welk probleem wil hij oplossen?

Allereerst moeten de vraag en verwachting duidelijk gemaakt worden. Gaat het erom dat we producten gebruiken die zonder licentiekosten ingezet kunnen worden? Willen we leveranciersonafhankelijk zijn? Niet ESCROW afhankelijk? Willen we producten naar eigen wens kunnen aanpassen en dit weer verspreiden? Of gaat het juist om het gebruik van open standaarden?

De vraag van de Informatiemanager moet stapsgewijs ontleed worden naar elementen die zowel voor Open als voor Closed Source (leverancier gebonden software) gelden. Daarmee kunnen halve waarheden in hele zekerheden omgezet worden en kan de behoefte in kaart gebracht worden.

Pas als we de vraag en verwachtingen helder gemaakt hebben is het mogelijk om Open en Closed Source alternatieven te vergelijken.
Omdat deze helderheid nog niet door de Open Source wereld zelf verschaft wordt moet de opdrachtgever er zelf voor zorgen. Dit kan door bij het opstarten van een “Open Source” traject een objectieve maatstaf te hanteren waar Open Source en Closed Source op de eigen merites beoordeeld worden.

Onderzoeken, niet tevoren bepalen

Hiermee wordt het ideologische aspect uit de discussie en besluitvorming gehaald en wordt zin en onzin gescheiden. De opdrachtgever krijgt een genormaliseerde basis om zijn keuzes te maken. Daardoor wordt de inzet van Open Source meer volwassen en zal de vraag wat er met Open Source beoogd wordt een duidelijker antwoord krijgen.

Een beleid van een opdrachtgever waarbij op zijn minst een voorkeur voor of afkeer van Open Source wordt uitgesproken of het zelfs een verplichting wordt geeft eigenlijk ook al aan dat er aan de kant van de opdrachtgever nog veel werk te doen is. Dit beleid zegt namelijk niets over Open Source, maar alles over het aanschafbeleid van de opdrachtgever zelf.

Er spreekt voornamelijk gemakzucht en gebrek aan kennis uit. Het moet vanzelfsprekend zijn dat bij een selectietraject van nieuwe software gekeken wordt naar alle relevante alternatieven, of het nu Open of Closed Source betreft. Tijdens het selectieproces zal dan vanzelf blijken welke alternatieven het best aan de eisen van de opdrachtgever voldoen. Of het Open Source of Closed Source is doet er dan eigenlijk niet toe.

Ook hier zal het gebruik van een objectieve maatstaf een belangrijk hulpmiddel zijn, maar het vereist wel een open benadering van alle alternatieven. Dat moet dan ook het echte beleid zijn: Onderzoek alles en kies datgene wat het beste voldoet. Ga niet blind voor de ene of de andere oplossing. Als Open Source dan bovenaan de lijst eindigt is het een reëel alternatief, niet een van buitenaf opgelegde keuze.
Dat komt acceptatie zeker ten goede!