Nieuw leven

Het gebruik van open standaarden en open source software bij Nederlandse overheden stelt nog bijzonder weinig voor. Dit ondanks het feit dat het gebruik van open software officieel regeringsbeleid is en overheden iets uit te leggen hebben als ze niet voor open source software kiezen. Tenminste, in theorie. Staatssecretaris Frank Heemskerk is de eerste om dit volmondig toe te geven in het interview dat u in dit blad kunt lezen. Tegelijkertijd vindt hij dat overheden wel massaal dit open beleid moeten zullen gaan volgen. De verklaring die hij aan deze lange aanloop geeft is dat plannenmakers bij de overheid moeite hebben om af te stappen van hun traditionele model en dito dienstverleners. Deze aanpassing van het gedrag verloopt niet gemakkelijk. Op de klacht van het NOiV dat dit programmabureau te weinig financiële armslag krijgt, reageert hij uitermate snel. Vorige week is het budget voor 2009 opgeschroefd van 1,4 miljoen naar 3,7 miljoen euro.
Maar deze financiële injectie is niet bepaald een garantie voor succes. Bij tal van aanbestedingsprocedures van overheden wordt bijvoorbeeld expliciet van Microsoft-software uitgegaan. Ook bij het in dit nummer beschreven desktopvirtualisatietraject van de gemeente Zwolle blijkt open source nauwelijks een aandachtspunt. Op de werkvloer leeft kortom het onderwerp niet erg. De overheid heeft de wendbaarheid van de mammoettanker, stelt Heemkerk in dit nummer dan ook nog maar eens vast. Open source is daardoor vooral een ideologisch speeltje gebleven, zonder veel politieke sturing en zonder serieuze uitvoeringsorganisatie. Er lijkt onder leiding van Heemskerk wel een kentering op til. De substantiële verhoging van het budget van het programmabureau van Nederland Open in Verbinding (NOiV) is in ieder geval een duidelijk signaal.
Naast de desktopvirtualisatie in Zwolle is er in dit nummer ook aandacht voor de Europese eGov Share-standaard die de uitwisseling van overheidsinformatie moet vergemakkelijken. Ambtenaar Ernst van Altena van de gemeente Heemskerk ziet de implementatie van het open beleid als een belangrijk middel om de digitalisering van de gemeentelijke dienstverlening nu eindelijk eens op gang te krijgen. Wil al het loketwerk bij de gemeente ook in digitale vorm beschikbaar komen op de browser, dan moeten tal van werkprocessen en achterliggende informatiesystemen nog steeds op de schop. Het is volgens Van Altena te kostbaar om deze nieuwbouw met de bestaande dure licenties uit te voeren. Gemeenten moeten de koppen bij elkaar steken en gezamenlijk met open source software een belangrijk deel van deze nieuwbouw invullen. In feite krijgt het NOiV-programma daarmee nieuw leven ingeblazen, want tot nu toe was het niet meer dan een handig breekijzer om closed source leveranciers de duimschroeven wat aan te draaien. Ik ben benieuwd wat er van deze ambities terechtkomt.