Niet kopen maar samenwerken deel 1

Het aangaan van een samenwerkingsverband kan een verrassend goed alternatief zijn voor inkoop of uitbesteding van it-diensten. Het wordt tijd dat it-managers samenwerking als een reële optie gaan ontdekken, vinden Stefan Schaap en Nina Mahfud van Kirkman Company. In deel een van deze drieluik gaan zij in op de vier vormen van samenwerken die er volgens hen zijn.

Samenwerken is in veel branches een hot item. Meer nog dan voorheen lijkt samenwerken of het aangaan van allianties een doel op zich. Dat is het heel duidelijk niet. Het is puur een middel om één of meerdere doelen na te streven. In deze blog schetsen we het theoretisch model van samenwerking. Op basis van twee assen (“Opereren – Innoveren” en “Macht – Kracht”) zullen een viertal archetypes van samenwerking aan de orde komen. Een belangrijk uitgangspunt in deze bespreking is het perspectief. Centraal staat een it-afdeling of divisie van een gebruikersorganisatie, die een ondersteunende dienst levert binnen de organisatie maar niet tot de core business behoort.

Zo'n it-afdeling kan op verschillende manieren de vruchten plukken van samenwerken. Wij hebben dan niet over de samenwerking binnen het bedrijf maar over de grenzen van de organisatie heen. Een voorbeeld is een alliantie tussen de it-afdelingen van twee of meer organisaties of samenwerking van een it-afdeling met één of meer leveranciers. We hebben het heel duidelijk over gebruikersorganisaties en niet over samenwerkingsverbanden tussen meerdere marktpartijen via het zogenaamde ‘solution selling’.

De keuze van een organisatie om de it-dienstverlening niet zelf uit te voeren impliceert dat tenminste één andere organisatie wordt betrokken bij de levering van deze dienst. In feite is hier al sprake van een samenwerking die verder gaat dan de eigen organisatie. Hoe je zo'n alliantie het beste in kunt vullen verschilt per situatie. In deze blog zullen we op basis van een tweetal criteria vier samenwerkingstypen onderscheiden: de mate van gelijkwaardigheid (Macht – Kracht) en de aard van de relatie (Opereren – Innoveren).

1. Mate van gelijkwaardigheid
Wat is de mate van gelijkwaardigheid tussen de betrokken partijen? Er kan sprake zijn van ongelijkwaardigheid; een van de partijen is de vragende partij en een de leverende organisatie. In deze samenwerkingsrelatie staat macht centraal. Is de relatie gelijkwaardig dan heb je het over partners. In zo'n relatie is gebruik maken van elkaars kracht de dominerende factor. De mate van gelijkwaardigheid is te vangen in een continuüm van macht en kracht.

2. Aard van de relatie
Wat partijen in een samenwerking willen bereiken speelt een allesbepalende rol. Een alliantie die zich richt op het realiseren van bedrijfsinnovaties heeft een ander karakter dan een overeenkomst die ten doel heeft om de bedrijfsvoering efficiënter te maken. Het karakter van de relatie is gericht op een continuüm dat varieert van innoveren tot opereren.

Als je beide dimensies combineert zoals in onderstaande figuur te zien is, doemen de contouren van vier basisvormen van samenwerking op.



Type A: Controleren (Macht – Opereren)
Er is één opdrachtgevende partij die een opdracht verstrekt aan een marktpartij voor het leveren van operationele it-diensten.

Type B: Coördineren (Macht – Innoveren)
Er is één opdrachtgevende partij die een opdracht verstrekt aan een marktpartij, waarbij het doel is om gecontroleerde producten of diensten te vernieuwen. De partijen onderscheiden zich op basis van specifieke kennis en expertise die zij inbrengen.

Type C: Co-opereren (Kracht – Opereren)
Er is sprake van gelijkwaardigheid tussen de betrokken partijen, waarbij de deelnemers hun complementaire competenties en capaciteiten bundelen voor het gezamenlijk beheersen van de operatie.

Type D: Co-creëren (Kracht – Innoveren).
Er is sprake van gelijkwaardigheid tussen de betrokken partijen, waarbij de deelnemers hun collectieve intelligentie inzetten voor de gezamenlijke ontwikkeling van nieuwe markten, producten/diensten en technologieën.


De gepresenteerde opzet van vier basistypen van samenwerking in de IT behelst zowel de Buy variant als de Ally variant. Hierbij geldt dat bij de types A – Controleren en B - Coördineren, de twee linkerkwadranten in het figuur, vanuit een machtsverhouding wordt samengewerkt met andere partijen. Dit komt feitelijk overeen met het inkopen van producten of diensten. De typen C – Co-opereren en D – Co-creëren, de twee rechterkwadranten in het figuur, gaan uit van een samenwerkingsverband op basis van elkaars kracht. Dit is wat wij Ally noemen.

Welke samenwerkingsvorm het meest passend is voor de samenwerkingsrelaties binnen een organisatie is afhankelijk van de doelen die de samenwerkende partijen nastreven met de overeenkomst.

In de volgende aflevering van deze blogreeks passeren concrete voorbeelden van it-samenwerkingsverbanden de revue. Uit de bespreking waarin de net besproken samenwerkingsvormen centraal zullen staan zal blijken dat het samenwerkingstype dat doordrenkt is van controleren op dit moment de meest gebruikelijke vorm van samenwerken is. Of dat ook de meest passende vorm is discutabel.