Groene IT? IT-bedrijven kijk eens naar jezelf!

De it-sector kent elke paar jaar een nieuwe hype. Millenniumprobleem, SOA, SaaS en cloud computing zijn goede voorbeelden. Ook Green IT heeft alle trekken van zo’n hype. De stelligheid waarmee de marketingafdelingen van it-bedrijven het belang van groen promoten, strookt vaak niet met de betrokkenheid met dit onderwerp in de rest van deze organisaties. Wie iemand wil winnen voor Green IT, zou zelf ook een goed verhaal over duurzaamheid in de eigen organisatie moeten hebben, meent Karin Rikkers van Alliander.

Een hype in de IT verloopt volgens een vast stramien. Eerst wordt een probleem gedefinieerd en onderzocht. Vervolgens komt de it-business met ‘oplossingen’ die hun salesmensen daarna verkopen. Het woord oplossing is dé mantra van de it-marketing geworden. Dat zie je duidelijk in de special Greening the enterprise 3.0 van IT Executive. Een onderzoeksbureau definieert het probleem van toenemend energieverbruik. En de business komt met oplossingen. De strekking is vervolgens: ú moet vergroenen, u weet nog niet hoe dat moet, maar wíj hebben de producten en diensten om u daarbij te helpen.
Maar als je de salesmensen die langskomen met hun Green IT-oplossingen vraagt wat hun bedrijf zelf doet aan duurzaamheid, bijvoorbeeld aan ketenverantwoordelijkheid, vallen stil of verwijzen door naar een ander in de organisatie. Dat is vreemd. Let wel: ik zeg níet dat alle leveranciers eerst roomser moeten worden dan de paus, alvorens zij groene producten en diensten mogen verkopen. Wat ik wel zeg, is dat aanbieders moeten laten zien dat Green IT meer is dan een verpakking die ze gebruiken zolang de hype duurt.

Responsible IT
Het behoud van geloofwaardigheid is niet het enige eigen belang dat aanbieders hebben om meer werk te maken van verduurzaming van binnenuit. Ze kunnen zich ermee ook onderscheiden. Een belangrijk deel van hun clientèle – de overheid – is sinds 1 januari 2010 immers verplicht om te zoeken naar leveranciers die uitblinken in duurzaamheid. Niet alleen bedrijven die Green IT aanbieden hebben daarbij een streepje voor. Dat geldt eveneens voor bedrijven die uitblinken in ketenverantwoordelijkheid en sociaal ondernemerschap.
Mijn werkgever, netwerkbedrijf Alliander, transporteur van energie, selecteert aanbieders ook op duurzaamheidscriteria (van Senter Novem). Dat past in ons mvo-beleid, waarin wij rekening proberen te houden met het maatschappelijke effect van onze bedrijfsvoering in brede zin. IT is daarvan een in het oog springend onderdeel. Om op dat punt verstandige beslissingen te nemen, werken we aan een vergaande visie over Responsible IT. Dat behelst meer dan alleen Green IT, wat over het klimaat gaat. We willen ook andere maatschappelijke effecten van IT, zoals afval en werkomstandigheden, meenemen in onze besluitvorming. Om dit thema, Responsible IT, verder uit te diepen organiseerden wij onlangs een dialoog met stakeholders, waaraan onder meer it-aanbieders en milieuorganisaties meededen.
Tijdens deze bijeenkomst kwam naar voren dat aanbieders inderdaad veel groene ‘oplossingen’ aanbieden: Green IT. Maar daar tegenover staat dat het thema ketenverantwoordelijkheid bij de it-branche nog in de kinderschoenen staat. Terwijl je juist in de it-sector verwacht - vanwege haar specifieke expertise – dat aanbieders ver gevorderd zijn. Niets is echter minder waar. Hoewel it-bedrijven de meest ingewikkelde ketens van multinationals in bits en bytes weten te vangen, zeggen zij over hun eigen keten ineens: veel te complex, te veel informatie. Een consequentie van deze lakse houding is dat hun afnemers onvoldoende informatie hebben om werk te maken van cruciale ketenvraagstukken, zoals het gebruik van giftige stoffen bij het produceren van hardware. Het is daardoor bijna onmogelijk om bijvoorbeeld op verantwoorde wijze hardware in te kopen. Een gevolg: we kunnen bij Alliander wel duurzame bedrijfskleding aanschaffen, met behulp van het Fair Wear-keurmerk, maar nog geen duurzame computers. Hoe graag we dit ook willen.
Iets vergelijkbaars is aan de hand op het gebied van afval. Ook daar hebben wij meer informatie van aanbieders nodig om de juiste beslissingen te kunnen nemen. Alliander vervangt jaarlijks plusminus 1.500 werkplekken en 1.400 telefoons. We kunnen wel een leverancier vinden die nieuwe spullen levert en oude afvoert. Maar nog niemand die ons inzicht kan geven in de exacte milieubelasting van het afgevoerde: waar gaat het naartoe? En hoe wordt het afgedankt?

Vrijwilligerswerk
Soms lijkt het erop dat organisaties als Greenpeace of Amnesty eerst misstanden aan de kaak moeten stellen, voordat bedrijven in actie komen. Zoals dat in het verleden is gebeurd bij Nike, IKEA en Apple. Het zou wenselijk en lovenswaardig zijn als it-bedrijven dit moment voor zijn. Dat ze vaker op eigen initiatief met non-gouvernementele organisaties om tafel gaan zitten. Al was het maar om in gezamenlijkheid, bijvoorbeeld met de branche, stappen te zetten. Een organisatie als SOMO, Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen, wijst al meerdere jaren op de noodzaak om de arbeidsomstandigheden in de elektronicaketen te verbeteren.
Daarmee zijn we gekomen bij een ander punt waarop de sector in mijn ogen tekortschiet: de betrokkenheid bij sociale vraagstukken. IT-bedrijven vullen dat voornamelijk in via maatschappelijk betrokken ondernemen: vrijwilligerswerk van medewerkers en sponsoring van goede doelen. Je ziet vreemde tegenstrijdigheden. Zo ken ik een organisatie die zich enerzijds via vrijwilligerswerk sterk inzet voor het leed van kindsoldaten. Terwijl ze anderzijds producten verkoopt met een conflictgrondstof waarvoor juist kindsoldaten worden geworven.
Waar het bij de meeste it-aanbieders aan schort, is een directe link naar het beperken van de maatschappelijke schade van de eigen business. Uitzonderingen daargelaten. Zo organiseert Hewlett Packard trainingen in arbeidsrechten voor medewerkers bij Chinese toeleveranciers. Dat is een voorbeeld waarin een bedrijf zelf verantwoordelijkheid neemt. Leveranciers moeten ophouden om mvo louter te zien als middel om mooie sier te maken bij klanten en medewerkers. Wie een kopieermachine wil verkopen met het argument dat hij energiezuinig en papierbesparend is, moet ook antwoord willen geven op vragen over de omstandigheden waaronder die apparaten zijn gemaakt. Als mvo niet in de haarvaten van de organisatie zit, is het een lege huls. Dan blijft het bij de zoveelste hype.