Als je iets niet snapt, verander het belang

Vandaag zag ik iemand iets geks doen. Samen met een zeven andere mensen stond ik op een lift te wachten. De lift komt aan en de eerste vier mensen stappen in, waarvan een dame die zowel verbaal als non-verbaal aangaf dat zij vond dat de lift nu wel vol genoeg was en dat de anderen dus moesten wachten. Mijn eerste reactie was dat zij een beetje gek deed. Overdreven toch? Maar wanneer ik vervolgens hoorde dat zij onlangs aan een been geopereerd was, begreep ik haar zorg. Kennelijk bevreesd dat iemand te dicht in de buurt van haar been kwam. In ieder geval voelde zij zich daar niet lekker bij. En zo zie je maar weer, mensen die gek doen zijn vaak helemaal niet gek, je mist alleen de achtergrondinformatie die het gedrag verklaart. Midden jaren negentig kreeg ik les in verandermanagement van professor Geert Sanders en ik herinner mij dat hij het begrip ‘contextvariatie’ gebruikte: als je iets niet begrijpt, probeer te bedenken onder welke omstandigheden het gedrag verklaarbaar zou zijn. Contextvariatie: een handig stuk gereedschap.